Бас прокуратура Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің Ақпараттық қауіпсіздік комитетіне кешенді тексеру жүргізіп жатыр. Мемлекеттік органдардың, банктер мен компаниялардың қазақстандықтардың дербес деректерін қалай пайдаланатынын дәл осы комитет қадағалайды, енді бақылаушының өзі тексеріске түсті. Бұл туралы Бас прокурор Берік Асылов Құрылтай депутаты Ләззат Жылқыбаеваның сауалына 12 қарашада берген жауабында мәлімдеді. Жауап парламенттің сайтында жарияланды.
Прокурорлар азаматтардың дербес деректерінің заңды түрде жиналып, сақталып, берілетінін және комитеттің олардың құқығын қорғау үшін жеткілікті шара қолданып отырғанын зерделейді. Тексеру қорытындысы бойынша құқықтық баға беріледі. Бас прокурор дербес деректерді заңсыз жинау мен пайдаланудан қорғау құқығына Конституция кепілдік беретінін еске салып, оның сақталуын прокурорлық қадағалаудың басым бағыттарының бірі деп атады.
Сонымен қатар Бас прокуратура комитеттен үш дерек бойынша тексеру жүргізуді талап етті:
- 11 қазанда Қазақстанда «Яндекс» сервистерінің істен шығуы;
- Қызылорда облысы Шиелі ауданындағы білім беру ұйымдары қызметкерлерінің дербес деректерінің ашық жариялануы;
- Семей мектептерінің қызметкерлері мен оқушыларының дербес деректерінің жариялануы.
Бұл тексерулердің барысын Бас прокуратура бақылауда ұстап отыр. Yandex Qazaqstan журналистерге барлық қажетті мәліметті беріп, мемлекеттік органдарға жәрдемдесуге дайын екенін айтты. Бұған дейін министрлік «Яндекстің» бес компаниясына жоспардан тыс тексеру жариялаған еді, оны қараша айының соңына дейін аяқтау көзделген.
Депутаттық сауалға 11 қазандағы іркіліс себеп болды: сол күні Қазақстанда «Яндекстің» таксиі мен жеткізу қызметі істемей қалды, ал компания мұны ел аумағынан тыс жердегі инфрақұрылымның ақауымен түсіндірді. Министрлік сол кезде қазақстандықтардың деректері сақталған серверлер ел ішінде екеніне сендірді, бірақ жүйенің бір бөлігі шетелде орналасқанын мойындады. Депутаттар азаматтардың телефон нөмірлері, мекенжайлары, сапар бағыттары мен төлем деректері қай жерде және қандай ережемен өңделетінін сұрады. Екінші себеп деректердің жария болуы еді: Шиелі ауданында жеті білім беру ұйымы мемлекеттік сатып алу порталына 529 қызметкер туралы мәліметті салған, ал Семейде ашық қолжетімді болған деректердің арасында 344 кәмелетке толмаған баланың мәліметі бар. Ешкім ештеңе бұзып кірген жоқ, деректерді ұйымдардың өздері жариялаған.
Егер өзіңіздің ЖСН-іңізді, телефон нөміріңізді немесе мекенжайыңызды ашық дереккөзден тапсаңыз, сілтеме мен беттің скриншотын сақтап, Ақпараттық қауіпсіздік комитетіне шағым түсіріңіз. Дербес деректер туралы заңның бұзылуын осы комитет тексереді. Өтінішті eOtinish порталы арқылы онлайн жіберуге болады.
