«Росатом» мемлекеттік корпорациясы Балқаш көлінің жағасында салынатын елдегі алғашқы атом электр станциясының қазақстандық бас мердігерін және консорциумның халықаралық қатысушыларын таңдады. Бас мердігер — бүкіл құрылысқа жауап беретін және қосалқы мердігерлерді өзі жалдайтын компания. Бұл туралы 13 қарашада Анталияда (Түркия) өткен «Әлемдік атом күндері» форумында журналистерге «Росатомның» бас директоры Алексей Лихачев айтты, деп хабарлайды «Курсив». Нақты қай компаниялар екенін ол атамады.
Лихачевтің айтуынша, корпорация Президент Қасым-Жомарт Тоқаевқа «келесі жылы алаңға шығып, жұмыстарды толық ауқымда өрістетуді бастауға» уәде берген. Сонымен қатар «Росатом» жобаның екінші кезеңі бойынша келісімшарттарды әзірлеп жатыр.
Қазір Алматы облысы Жамбыл ауданындағы Үлкен кенті маңындағы алаңда инженерлік іздестіру жұмыстары аяқталып келеді. Алаңды бақылау кемінде 12 айға созылуы тиіс, оның деректері жобаға енгізіледі, қатар станцияның техникалық жобасы әзірленіп жатыр. Келісімшарттың негізгі параметрлеріне Владивостокта қол қойылған, бірақ оның жекелеген қосымшалары әлі де техникалық салыстыруды қажет етеді. «Росатом» басшысы қазақстандық журналистерді станцияның өзін салу басталатын рәсімге шақыруға уәде берді. Бұл «нөлдік кезең», яғни алаңды дайындау жұмыстары аяқталғаннан кейін болады.
Құрылыс шамамен 15 млрд долларға, яғни қазіргі бағам бойынша 6,7 трлн теңгеге жуық қаржыға түседі. «Курсивтің» деректеріне қарағанда, бұл соманың 30%-ға дейінгі бөлігін қазақстандық тауар, жұмыс және қызмет жеткізушілері игеруі мүмкін. Станцияның жанында 33 мың адам тұратын атомшылар қалашығын салу жоспарланған.
Сол форумда Атом энергиясы жөніндегі агенттіктің төрағасы Алмасадам Сәтқалиев үшінші АЭС салынуы мүмкін орындарды атады. Олар — шығыстағы Курчатов қаласы, батыстағы Каспий теңізінің жағалауы және солтүстіктегі Тобыл өзенінің маңы. Оның айтуынша, солтүстіктегі алаң «KEGOC жүйелік операторы компаниясының ұсынымы бойынша» қарастырылып отыр: ол жерде реакторларды салқындатуға су жеткілікті. Түпкілікті шешім әлі қабылданған жоқ.
«Росатом» 2025 жылғы маусымда алғашқы АЭС құрылысы жөніндегі халықаралық консорциумның көшбасшысы болып айқындалды. Жалпы қуаты 2,4 ГВт болатын, екі ВВЭР-1200 блогынан (әрқайсысы 1200 МВт су-су реакторы) тұратын «Балқаш» АЭС-ін «кілтін тапсыру» шартымен салу келісімшартына «Қазақстан атом электр станциялары» мен «Атомстройэкспорт» 2026 жылғы 3 қыркүйекте Шығыс экономикалық форумында қол қойды. Станцияны 2035 жылы іске қосу жоспарланған. АЭС салу туралы шешім 2024 жылғы 6 қазанда өткен референдумнан кейін қабылданды.
