«Дипломмен — ауылға» — ауылға жұмысқа көшкен мамандарға ақша төлейтін мемлекеттік бағдарлама. 2026 жылы қатысушы 100 АЕК, яғни 432 500 теңге көтерме жәрдемақы алады. Сондай-ақ тұрғын үйге жылдық 0,01%-бен 15 жылға жеңілдетілген кредит ала алады. Аудан орталығында кредит 2500 АЕК-ке (10,8 млн теңге), басқа ауылда 2000 АЕК-ке (8,65 млн теңге) дейін беріледі. Оның орнына ауылда кемінде үш жыл жұмыс істеу керек.
«Дипломмен ауылға» бағдарламасы 2026 жылы не береді
Бағдарлама 2009 жылдан бері жұмыс істейді, оны Ұлттық экономика министрлігі жүргізеді. Сомалар АЕК-ке, яғни айлық есептік көрсеткішке байланған. 2026 жылы бір АЕК 4325 теңгеге тең.
| Қолдау түрі | Мөлшері | 2026 жылы теңгемен |
|---|---|---|
| Көтерме жәрдемақы (бір реттік төлем) | 100 АЕК | 432 500 |
| Аудан орталығында тұрғын үйге кредит | 2500 АЕК-ке дейін | 10 812 500-ге дейін |
| Басқа ауылда тұрғын үйге кредит | 2000 АЕК-ке дейін | 8 650 000-ға дейін |
| Кредиттің мөлшерлемесі мен мерзімі | жылдық 0,01% | 15 жылға дейін |
2024 жылға дейін кредиттің шегі 1500 АЕК болатын. Ескі сомаға ауылдан үй сатып алу не салу қиын болғандықтан, оны көбейтті. Кредит дайын үй сатып алуға немесе үй салуға беріледі. Үйді өзіңіз салсаңыз, жұмыс басталардан кемінде 10 жұмыс күні бұрын мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылауы органдарына хабарлау керек.
Бағдарламаға кім қатыса алады, 2026 жылғы күзде не өзгерді
Ауылдар мен аудан орталықтарына жұмысқа баратын колледж не жоғары оқу орны дипломы бар мамандар қатыса алады. Мамандықтар тізімін мемлекет бекітеді:
- білім беру және денсаулық сақтау;
- әлеуметтік қорғау, мәдениет және спорт;
- агроөнеркәсіптік кешен;
- ауылдық әкімдіктердің мемлекеттік қызметшілері (әкімдер мен олардың орынбасарларынан басқа);
- 2026 жылғы 16 қазаннан бастап — архив ісі мен цифрлық технологиялар мамандары да.
Бұл өзгеріс Ұлттық экономика министрлігінің 2026 жылғы 29 қыркүйектегі бұйрығымен енгізілді. Сол бұйрықпен қолдау тек көшіп келгендерге ғана емес, оқуын бітіріп, туған ауылына оралып, сонда тұрып, жұмыс істейтіндерге де берілетін болды. Өтінімді көшіп келгеннен немесе тіркелгеннен кейін үш жыл ішінде беруге болады.
Құжаттар аудандық әкімдікке тапсырылады, ал кредит Отбасы банк арқылы рәсімделеді. Ауылдан үш жыл толмай кетіп қалсаңыз, көтерме жәрдемақыны қайтаруға тура келеді.
Бағдарлама бойынша қанша адам көмек алды
Ұлттық экономика министрлігінің дерегінше, 2009 жылдан бері 114 мыңнан астам маман көтерме жәрдемақы алған. 52 мыңнан астам адам бюджеттік кредитпен баспана сатып алған. 2025 жылы 2,8 мың маманға кредит беру үшін 25 млрд теңге қаралған.
Алайда бағдарламаға қызығушылық азайып келеді. 2026 жылғы мамырда Мәжіліс депутаттары мен сарапшылар соңғы үш жылда өтінім азайғанын айтты. Министрлік бағдарлама әлі де сұранысқа ие деп жауап берді. Жастарға арналған басқа шаралар, соның ішінде баспана бағдарламалары туралы жас отбасыларға арналған бағдарламалар шолуынан оқыңыз.
Жастар ауылдан неге бәрібір кетеді
Көшуге берілетін ақша ең басты мәселені — ауылдағы тұрмысты шешпейді. Депутаттар, сарапшылар мен мамандардың өздері атайтын негізгі себептер мыналар:
- Жалақы. Ауылдағы орташа табыс — 324,2 мың теңге, ал қалада — 402,2 мың теңге. Оның үстіне ауылда азық-түлік пен киім жиі қымбат.
- Жайлылық. Көп ауылда дұрыс су құбыры, кәріз және газ жоқ. Сондықтан арзан ипотека да адамды қызықтырмайды.
- Құрылыс бағасы. 2024 жылы бағдарлама бойынша бір шаршы метрдің шегі 169,8 мың теңге болды, ал мердігерлер орта есеппен 207,4 мың теңге сұрады.
- Жүктеме. Жас дәрігерлер мен мұғалімдер көбіне екі адамның жұмысын атқарады, ал түнгі кезекшілікке тиын-тебен төленеді.
Бұл мәселелер көптен бері айтылып келеді. 2010 жылдардың ортасында-ақ «Радиоточка» порталы қазақ жастарының ауылда тұруына не кедергі екенін жазып, ауылды дамытуға бөлінген ақша қайда кетіп жатыр деген сұрақ қойған. Саясаттанушылар қалаға ағылуды бүкіл әлемге тән құбылыс деп санайды. Олардың пікірінше, бағдарлама ішінара көмектеседі, бірақ бұл үдерісті жалғыз өзі тоқтата алмайды.
Сондықтан мемлекет ауылдардың өзіне де қаржы салып жатыр. «Ауыл — Ел бесігі» жобасы бойынша даму әлеуеті бар ауылдарда жол, мектеп, аурухана және инженерлік желілер жөнделеді. Жобаға ауыл тұрғындарының 89%-ы тұратын 3,5 мыңға жуық елді мекен іріктелген. Белгілі бір ауданда сіздің мамандығыңыз керек пе, жоқ па — оны аудандық әкімдіктен немесе жұмыспен қамту орталығынан білуге болады.
