2026 жылғы 1 тамыздағы жағдай бойынша Қазақстанда 25 сақтандыру компаниясы жұмыс істейді, оның 10-ы — өмірді сақтандыру компаниясы. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің (ҚНРДА) дерегінше, 2026 жылдың жеті айында олар 1,05 трлн теңге сақтандыру сыйлықақысын жинап, клиенттерге 312 млрд теңге төлеген. 2025 жылдың қорытындысы бойынша ең ірі компаниялар — Nomad Life, «Халық-Life», Freedom Life және «Еуразия» СК. Алайда баспананы иелерінің тек 3,2%-ы ғана сақтандырған, ал мүлікті ерікті сақтандыру 2026 жылы тіпті азайған.
Қазақстанда қанша сақтандыру компаниясы бар және нарық қалай өсіп жатыр
Сақтандыру компаниялары екі түрге бөлінеді. Жалпы сақтандыру компаниялары көлікті, мүлікті, жауапкершілікті және денсаулықты сақтандырады. Өмірді сақтандыру компаниялары өмірді сақтандыру полистерін және зейнетақы аннуитетін сатады. Аннуитет — зейнетақы жинағының орнына өмір бойы төленетін ақы.
ҚНРДА-ның 2026 жылғы 1 тамыздағы деректері:
| Көрсеткіш | Мөлшері | Өзгерісі |
|---|---|---|
| Сақтандырушылардың активтері | 4,5 трлн теңге | жыл басынан +15,6% |
| 7 айдағы сыйлықақы | 1 048,6 млрд теңге | 2025 жылмен салыстырғанда +8,8% |
| — міндетті сақтандыру | 176,6 млрд теңге | +14,2% |
| — ерікті жеке сақтандыру | 542,4 млрд теңге | +15,7% |
| — ерікті мүліктік сақтандыру | 329,6 млрд теңге | −3,2% |
| 7 айдағы төлемдер | 312,0 млрд теңге | +27,3% |
| Жаңа шарттар саны | 10,4 млн | −31,6% |
Өсімнің басты қозғаушысы — зейнетақы аннуитеті: бір жылда бұл бойынша сыйлықақы екі есе өсті. Қазақстандықтар өмір бойы төлем алу үшін зейнетақы жинағын БЖЗҚ-дан сақтандыру компаниясына жиі аударатын болды.
Қазақстандағы ең ірі сақтандыру компаниялары
Kursiv реттеуші деректері бойынша есептегендей, 2025 жылы нарық 1,8 трлн теңге сыйлықақы жинаған. Бұл 2024 жылмен салыстырғанда 13,9% көп. Жинақ бойынша көшбасшылар:
- Nomad Life — 330 млрд теңге;
- «Халық-Life» — 252 млрд теңге;
- Freedom Life — 213 млрд теңге;
- «Еуразия» СК — 205 млрд теңге, жалпы сақтандыру компаниялары арасындағы ең жақсы нәтиже.
Алғашқы ондыққа Freedom Insurance және «Номад Иншуранс» те кіреді. 2025 жылы ең көп төлемді «Еуразия» СК (94 млрд теңге), «Халық» СК (50,2 млрд), Nomad Life (47,6 млрд) және «Халық-Life» (47,3 млрд) жасады. Жыл бойғы төлемдер 37,6%-ға өсіп, 434 млрд теңгеге жетті.
Компанияның лицензиясы бар-жоғын ҚНРДА сайтынан (finreg.kz) тексеруге болады. Сақтандырушы банкротқа ұшыраса, міндетті сақтандыру бойынша және өмірді сақтандырудың кейбір шарттары бойынша төлемнің бір бөлігіне Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры кепілдік береді.
Қазақстандықтар баспана мен бизнесті неге сақтандырмайды
Қазақстанда мүлікті сақтандыру негізінен ерікті. Тек заң немесе банк талап ететін нәрсені, мысалы, ипотекадағы пәтерді міндетті түрде сақтандыру керек. Қалғанын адамдар сирек сақтандырады. Kazinform 2026 жылғы қыркүйекте келтірген деректерге сәйкес, баспананы иелерінің тек 3,2%-ы, Алматыда 7,7%-ы сақтандырған.
Себептері жылдар бойы өзгермей келеді:
- ештеңе болмайынша, полисті желге шашылған ақша деп санайды;
- бір пәле болса, мемлекет көмектеседі деп үміттенеді;
- бағдарламалар туралы аз біледі және төлемнен бас тартады деп сақтандырушыларға сенбейді;
- шағын бизнес міндетті емес шығынның бәрін үнемдейді.
Бұл туралы он жыл бұрын да айтылған. 2010 жылдардың ортасында «Радиоточка» қазақстандықтардың неге бизнесін сақтандырмайтынын талдаған. Сол кезде, 2015 жылғы жазда Алматыда сел жүргеннен кейін, сарапшылар мүлік бойынша төлем жоқтың қасы болғанын мойындады, өйткені сақтандырылған үй мен кеңсе жоқтың қасы еді. 2024 жылғы су тасқынынан кейін де осындай жағдай қайталанды: мемлекет зардап шеккендерге баспананы жөндеуге, салуға және сатып алуға 251 млрд теңге жұмсады.
Реттеуші не істеп жатыр: баспананы міндетті сақтандыру
Ұлттық банк пен ҚНРДА сақтандыру нарығын дамытудың 2030 жылға дейінгі бағдарламасы аясында баспананы дүлей апаттан міндетті сақтандыруды әзірлеп жатыр. Жарияланған параметрлер бойынша полис жер сілкінісін, су тасқынын және табиғи өртті қамтиды. Жарна өңірдегі қауіпке қарай жылына 2 мыңнан 20 мың теңгеге дейін болады. Алғашқы кезеңде төлем 500 жарнаға дейін, яғни 1 млн-нан 10 млн теңгеге дейін жетеді. Бұл үйдің толық құны емес, ең қажетті шығынға арналған қаражат.
Жарнаны бірыңғай оператор жинайды, ол ірі шығындарды қайта сақтандырумен де айналысады. Жүйені іске қосу үшін екі заңды өзгерту керек, ол 2030 жылға дейін біртіндеп енгізіледі. Жер сілкінісі мен су тасқыны қаупі 3 миллионнан астам тұрғын үй орналасқан 16 өңірде бар.
