Бүгін, 15 қарашада, әлемде Шала туған нәрестелердің дүниежүзілік күні атап өтіледі. Бұл күн жүктіліктің 37-аптасына дейін дүниеге келген сәбилер мен олардың отбасыларын еске салады.
Бұл күнді ата-аналардың өздері ойлап тапты. 2008 жылдың қарашасында оны Еуропаның 12 ұйымы жариялады, оларды Нәрестелерге күтім жасау жөніндегі еуропалық қор (EFCNI) бастады. Қорды отбасында шала туу оқиғасын бастан кешкен неміс әйелі Силке Мадер құрған. 2011 жылы оларға Африка, АҚШ және Аустралия ұйымдары қосылып, күн дүниежүзілік сипат алды. 2025 жылдың мамырында Дүниежүзілік денсаулық сақтау ассамблеясы оны ДДСҰ-ның ресми науқанына айналдырды. Биылдан бастап күн 17 қарашадан 15 қарашаға ауыстырылды: ДДСҰ күнтізбесінде 17 қарашаны енді Жатыр мойны обырын жоюдың дүниежүзілік күні алады.
Бұл күннің түсі — күлгін. Оның белгісі тоғыз қарапайым шұлықтың қасындағы кішкентай күлгін шұлық: бұл әр оныншы баланың мерзімінен бұрын туатынын көрсетеді. Қазақстанда осы күнге орай перинаталдық орталықтарда ата-аналармен кездесу өтеді, ал еріктілер сәбилерге арналған заттар әкеледі.
ДДСҰ-ның 2026 жылғы тақырыбы — «Кішкентай сәбилер — үлкен әлеует. Олардың болашағын қорғау үшін бақылауға қаржы салыңыз». Ұйым реанимациядан шыққаннан кейін отбасыларды көмексіз қалдырмауға шақырады: көп балаға дәрігер тексеруі, дамуын бағалау және ата-аналарға қолдау әлі де қажет. Әлемде жыл сайын шамамен 15 млн бала мерзімінен бұрын туады.
Қазақстанда жылына 20–22 мың бала шала туады, бұл барлық босанудың шамамен 5 пайызы. Салмағы 500–999 грамм сәбилердің аман қалу көрсеткіші 2009 жылғы 19,1 пайыздан 2024 жылы 51,3 пайызға дейін өсті. Денсаулық сақтау министрлігінің дерегінше, елдегі неонаталдық өлім-жітім 1000 тірі туғанға шаққанда 3 жағдайды құрайды, бұл Орталық Азиядағы ең төмен көрсеткіш. Қазан айында Алматыдағы №2 қалалық перинаталдық орталықта 27-аптада 679 грамм салмақпен туған ұл баланы аман алып қалды. Реанимацияда 70 күн жатқан нәрестені анасының қасына палатаға ауыстырды, қазір оның салмағы 1 800 грамм.
