Бүгін, 15 қарашада, Қазақстанда Ұлттық валюта – теңге күні атап өтіледі. Бұдан тура 33 жыл бұрын еліміз кеңестік рубльден өз ақшасына көшті.
1993 жылдың күзінде Қазақстан Ресеймен бірге рубль аймағында қалуды көздеген еді, бірақ шарттар жөнінде келісу мүмкін болмады. 12 қарашада Президент ұлттық валюта туралы жарлыққа қол қойды, ал 15 қарашада таңғы сағат 8-де Ұлттық банк теңгені айналымға шығарды. Рубльді бір аптаға жетпей айырбастап бітірді: 500 рубльге 1 теңге берілді, айырбас 20 қарашада сағат 20:00-де жабылды. Валютаның атауын академик Сәук Тәкежанов ұсынды: ертеде түркілер күміс ақшаны осылай атаған. Алғашқы купюраларды суретшілер Тимур Сүлейменов, Меңдібай Әлин, Ағымсалы Дүзелханов, Досбол Қасымов және Хайролла Ғабжәлилов салды, ал оларды Лондонда басып шығарды. Ұлттық банктің өз банкнот фабрикасы 1995 жылы ашылды. 15 қараша Президенттің 1997 жылғы жарлығымен мереке күні болып белгіленді.
Мерекенің басты қатысушысы — Ұлттық банк: осы күнге орай ол әдетте естелік монеталар шығарып, көрмелер ашады. Алматыдағы Ұлттық орталық музейде (Самал-1, 44) 18 қарашаға дейін «Қазақстанның нумизматикалық мұрасы және қағаз ақшалары» көрмесі жүріп жатыр. Бүгін онда ашық есік күні: сағат 10:00-ден 17:00-ге дейін кіру тегін. Көрмеде Кушан империясынан Сасанидтерге дейінгі монеталар, Қазақ хандығының ақшасы, Саураннан табылған заттар, Ресей империясы мен КСРО-ның қағаз ақшалары және алғашқы теңгелер қойылған. 2021–2023 жылдардағы экспедициялардың олжалары алғаш рет көрсетіліп отыр: ортағасырлық штемпельдер, кір тастары бар таразы табақшалары және мыс монеталарға арналған дайындамалар.
Биыл теңгеге қатысты екі үлкен өзгеріс болды. 1 шілдеден бастап 15 наурыздағы референдумда мақұлданған жаңа Конституция күшіне енді. Ол валюта атауын орыс тіліндегі мәтінде де «теңге» деп жазуды бекітті, сондықтан ҚНРДА банктерді қосымшаларды, сайттарды, банкоматтар мен чектерді жаңартуға міндеттеді. Сонымен қатар банкноттарды «Сақ стилі» сериясына ауыстыру аяқталуға жақын. Ескі 2 000 теңгелік купюралар маусымның соңынан бері қабылданбайды: оларды банктер мен «Қазпошта» тағы үш жыл, ал Ұлттық банк филиалдары мерзімсіз айырбастайды. Ескі 10 000 теңгені 2027 жылдың маусымына дейін жұмсауға болады. Серияның соңғы банкнотын — 20 000 теңгелік купюраны жыл соңында шығару жоспарланып отыр.
