Қазақстанда «Сұңқар» деп аталатын жаңа «Союз-5» зымыранының екінші сынақ ұшырылымы 2027 жылы өтеді. Бұл туралы 12 қарашада дипломатиялық миссия басшыларымен кездесуде Роскосмостың бас директоры Дмитрий Баканов мәлімдеді, деп хабарлайды ТАСС. Зымыран Байқоңырдағы «Бәйтерек» кешенінен ұшады. Бұл – Қазақстан мен Ресейдің бірлескен жобасы, сондықтан кешеннің жерсеріктерді орбитаға қашан шығара бастайтыны осы сынақтардың барысына байланысты.
«Келесі жылы екінші ұшырылым дайындалып жатыр, ал үшіншісінен кейін зымыран сериялық өндіріске көшеді», – деді Баканов. Сериялық өндіріс дегеніміз – зымырандар жекелеген сынақтар үшін бір-бірлеп емес, тұрақты түрде шығарылады деген сөз. Бұған дейін Роскосмос тағы екі-үш «Союз-5» зымыранын дайындап жатқанын хабарлаған. Екінші ұшырылымның нақты күні әзірге айтылған жоқ.
«Союз-5» зымыранының алғашқы ұшырылымы 2026 жылғы 30 сәуірде Астана уақытымен сағат 23:00-де өтті. Оның алдындағы күні, 29 сәуірде, автоматикаға қатысты ескертулерге байланысты ұшырылым старттан бір минуттай бұрын тоқтатылған еді. Екінші әрекетте зымыранның екі сатысы да қалыпты жұмыс істеді, ал пайдалы жүктің макеті суборбиталық траекториямен ұшты, яғни ғарышқа көтерілгенімен, Жерді айнала орбитаға шыққан жоқ. Макет Тынық мұхитының алдын ала жабылған ауданына құлады. Роскосмос сынақты сәтті деп бағалады.
«Союз-5» – старттық массасы шамамен 530 тонна болатын орта класты екі сатылы зымыран. Оны «Энергия» РҒК самаралық «Прогресс» зымыран-ғарыш орталығымен және «Энергомаш» компаниясымен бірге әзірледі. Бірінші сатысына әлемдегі ең қуатты сұйық отынды зымыран қозғалтқышы РД-171МВ орнатылған, отыны – керосин мен сұйық оттегі. Қыркүйекте Баканов зымыранның басқару жүйесі ресейлік сегіз ядролы «Эльбрус» процессорларына көшірілгенін айтқан. Жазда Ресей Үкіметі төрағасының бірінші орынбасары Денис Мантуров «Союз-5» арқылы бір килограмм жүкті орбитаға жеткізу қазіргі «Союз-2.1» зымыранымен салыстырғанда шамамен үштен бірге арзан болатынын мәлімдеген.
Зымыранды әзірлеу 2017 жылы басталды. Ол бұрын Байқоңыр ғарыш айлағының дәл осы №45 алаңынан ұшқан украиналық «Зениттердің» орнын басуға тиіс. «Сұңқар» үшін бұл алаң «Бәйтерек» жобасы бойынша жаңғыртылды. Алғашқы ұшырылым бірнеше рет кейінге шегерілді: алдымен оны 2025 жылы күтті, кейін мерзімі 2026 жылғы наурыз бен сәуірге ауысты. Кешенді 2028 жылы пайдалануға беру жоспарланған, оған дейін тағы екі сынақ ұшырылымы өтеді. Коммерциялық ұшырылымдар осыдан кейін ғана басталады: Қазақстан шетелдік жерсеріктерді орбитаға шығарып, табыс табуды көздеп отыр.
