Мазмұнға өту

Өзбекстан: Коштепа 2030 жылға дейін Әмудария суын толық алмайды

Құрылыс біткен соң Ауғанстан суы мол жылы 10 млрд текше метрге дейін су алмақ, ал нақты көлемді Ташкент пен Кабул бөлек келісіммен бекітеді.

Министр водного хозяйства Узбекистана Шавкат Хамраев отвечает на вопросы журналистов в Ташкенте
Фото: Мамуржон Обрахматов / Gazeta.uz

Ауғанстан Коштепа каналы арқылы Әмудария суын 2030 жылға дейін толық көлемде ала бастамайды. Бұл туралы 19 қарашада Ташкентте өткен баспасөз конференциясында Өзбекстанның су шаруашылығы министрі Шавкат Хамраев айтты, деп хабарлайды Gazeta.uz. Канал әлі салынып жатыр, министрдің сөзінше, «Коштепа әзірге бір шелек те су алған жоқ».

Каналға қанша су кететінін Ташкент пен Кабул құрылыс аяқталған соң келісіммен бекітеді. Хамраевтың айтуынша, ауған тарапы суы мол жылы 10 млрд текше метр, суы аз жылы 6 млрд текше метр су алуды көздеп отыр. Канал секундына 450–500 текше метр су өткізуге есептелген, ал Кабул 500–600 мың гектар жерді суармақ. Алайда өздігінен ағып баратын су 200–250 мың гектарға ғана жетеді, қалғанын сорғымен көтеруге тура келеді, бұл өте қымбатқа түседі деп есептейді Хамраев. Наурызда ол жылына 2 млрд текше метр су алу Өзбекстанға аса қатер төндірмейді, ал 4 млрд текше метр алынса, ауыл шаруашылығына елеулі қатер төнеді деген еді.

Тәжікстандағы Вахш өзенінде салынып жатқан Рогун СЭС-інің бөгеті
Фото: president.tj

Министрдің айтуынша, Тәжікстандағы Рогун СЭС-і тағы кемінде төрт-бес жыл салынады, ал көлемі 13,3 млрд текше метр болатын су қоймасы шамамен 2035 жылға қарай толтырылады. Қазір онда біртіндеп 1–1,5 млрд текше метр су жиналып жатыр, Хамраевтың сөзінше, Тәжікстан Өзбекстанға тиесілі суды алмайды. Жобаның өз сайтында мерзім басқаша көрсетілген: бөгетті жобалық биіктігіне 2032 жылға қарай жеткізіп, су қоймасын 2038 жылға қарай толық толтыру жоспарланған.

Әңгіменің Қазақстанға қатысты бөлігі — су мен электр энергиясын алмасу. Өзбекстан, Қазақстан және Қырғызстан Тоқтағұл су қоймасынан жіберілетін су мен бір-біріне берілетін электр энергиясының көлемін келісіп отырады: Қырғызстанға электр энергиясы көбіне қыста керек, ал Өзбекстан мен Қазақстанға су көктем мен жазда, егін суаруға қажет. «Біз Қазақстанмен келісеміз: егер күзде не қыста электр энергиясын бере алмасақ, оны ерте көктемде береміз, ал жазда қайтарып аламыз. Бұл өз суымызды да қайтарамыз деген сөз», — деп түсіндірді Хамраев. Үш ел 2026 жылғы суару маусымына арналған осындай үшжақты хаттамаға 20 маусымда қол қойған.

Ұзындығы шамамен 285 шақырым болатын Коштепа каналы Ауғанстанның солтүстігінде 2022 жылдан бері салынып келеді, оның суы Балх, Жаузжан және Фарьяб провинцияларына барады. Хамраевтың бағалауынша, 2030 жылға қарай Өзбекстанға жылына 15 млрд текше метрге дейін су жетіспеуі мүмкін. Өзбекстан, Қазақстан, Тәжікстан және Түрікменстан 7 қазанда Әмудария мен Сырдариядан 2026–2027 жылдардың күзі мен қысында алынатын су лимиттерін бекітті. Тоқтағұл суы құятын Сырдария Түркістан және Қызылорда облыстары арқылы Кіші Аралға жетеді, ал Өзбекстан Аралды құтқару үшін 133 жоба әзірлеген.

БөлісуTelegramWhatsAppVKFacebookX

Сондай-ақ оқыңыз