Өзбекстан 2027–2029 жылдары Халықаралық Аралды құтқару қорына (ХАҚҚ) төрағалық ететін кезеңге жалпы құны 3,3 млрд доллар болатын 133 жоба әзірледі. Президент Шавкат Мирзиёев 9 қарашада осы жобалардың таныстырылымымен танысты. Бұл туралы Өзбекстан президентінің баспасөз қызметі хабарлады.
Жобалар су шаруашылығы, экология және әлеуметтік-экономикалық даму салаларын қамтиды. Су шаруашылығы нысандарын жаңғырту және реконструкциялау, суды бөлу, есепке алу және бақылаудың автоматтандырылған жүйелерін енгізу, сондай-ақ өңірлік цифрлық платформаны іске қосу көзделген. Бұл платформа гидрометеорологиялық деректерді жинап, су тасқыны мен құрғақшылықты болжайды және олар туралы алдын ала ескертеді. Халықты ауыз сумен және санитариялық қызметпен қамтуды жақсарту жеке бағыт ретінде қаралған. Қаржыны Дүниежүзілік банк, Азия даму банкі, Еуропа қайта құру және даму банкі, Жасыл климат қоры, Жаһандық экологиялық қор және басқа да халықаралық ұйымдардың көмегімен тарту жоспарланып отыр.
Өзбекстан қордың өзінде нені өзгерткісі келетінін де атады. Басымдықтар мынадай: ХАҚҚ құрылымы мен оның шарттық-құқықтық базасын жетілдіру, қор органдарының өкілеттігін нақты ажырату, Ауғанстанмен өзара іс-қимылды нығайту және қордың күн тәртібін Орталық Азия мемлекеттері басшыларының Консультативтік кездесулерінде қабылданған шешімдермен үйлестіру.
Қор бастамаларының ғылыми алаңы «Ташкент ирригация және ауыл шаруашылығын механикаландыру инженерлері институты» ұлттық зерттеу университеті болады. Онда Әмудария мен Сырдария алаптары бойынша бірыңғай дерекқор құрылады, өңір ғалымдарымен бірге шөлейттенуге қарсы жобалар әзірленеді, сондай-ақ Орталық Азия елдері мен Ауғанстаннан келген студенттерге арналған су шаруашылығы бойынша бакалавриат және магистратура бағдарламалары ашылады.
Мирзиёев келесі жылға арналған жұмыстардың ай сайынғы «жол картасын» бекітуді, жобаларға халықаралық сарапшылар мен ғалымдарды, оның ішінде шетелдегі отандастарды тартуды және бұл мәселелер бойынша көрші елдермен белсендірек жұмыс істеуді тапсырды.
Қазақстан – қордың құрылтайшыларының бірі, ал Түркістан мен Қызылорда облыстарына және Кіші Аралға су жеткізетін Сырдария – алаптағы екі басты өзеннің бірі. 2026 жылдың соңына дейін қорға Қазақстан төрағалық етеді. Мирзиёев сәуірде Астанада өткен қор саммитінде 2027–2029 жылдарға арналған ХАҚҚ президенті болып сайланды. Қорды Орталық Азия елдері Арал теңізі алабындағы суды бірлесіп басқару үшін 1993 жылы құрған. Арал теңізінің қазіргі жағдайы туралы бөлек материалдан оқи аласыз.
