Қазақстанда міндетті автосақтандыру (ОГПО) полисінің құны жүргізушінің өзіне көбірек байланысты болады: оның жол апатына қанша рет түскені, жол жүру ережесін бұзғаны және көлікті қалай жүргізетіні ескеріледі. Бұл өзгеріс Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (ҚНРДА) мен Ұлттық банк бекіткен Сақтандыру нарығын дамытудың 2026–2030 жылдарға арналған бағдарламасында көзделген. Алғашқы кезеңде полис бағасы қолданыстағы тарифтен ең көбі 20 пайызға ғана ауытқи алады — қымбаттауы да, арзандауы да мүмкін.
Сақтандыру компаниялары қазіргі бонус-малус жүйесінің орнына реттелетін скорингке, яғни жүргізушінің жеке тәуекелін бағалауға көшеді. Есеп кезінде шығын тарихы, ЖЖЕ бұзушылықтары, жүргізу мәнері, жасы мен жүргізу өтілі, сондай-ақ көліктің жүрген қашықтығы, пайдалану режимі мен өңірі назарға алынады. Сақтандырушылар деректерді Бірыңғай сақтандыру деректер базасы мен мемлекеттік ақпараттық жүйелерден ала алады. Жазда бағдарлама жобасы талқыланған кезде ҚНРДА сақтандырушы полис бағасының неден құралғанын түсіндіруге міндетті болатынын, ал жүргізуші бағалауға дау айта алатынын айтқан. Кейін ±20 пайыздық шектеудің орнына шекарасын реттеуші белгілейтін бірыңғай тарифтік дәліз енгізу көзделіп отыр.
Жол-көлік оқиғасынан кейінгі төлемдер де өзгереді. Залалды бағалау үшін қосалқы бөлшектер мен жөндеу жұмыстары бағасының бірыңғай анықтамалығы жасалады. Зардап шеккен адам ақшалай төлем алуды немесе көлігін серіктес автосервисте жөндетуді өзі таңдай алады. Көлік әлі зауыт кепілдігінде болса, төлемнен бөлшектердің тозуы шегерілмейді.
Жаңа ережелер бірден күшіне енбейді: шаралардың көбі заңдарға түзету енгізуді талап етеді. Бағдарламадағы 18 бастаманың 12-сі «Сақтандыру нарығы туралы» заң жобасына енеді, оны 2026 жылдың соңына дейін Құрылтайға енгізу жоспарланған. Әзірге ОГПО полисі қолданыстағы тарифтер бойынша рәсімделеді.
Автосақтандыру реформасы Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша әзірленді. ҚНРДА деректеріне қарағанда, 2021–2025 жылдары ОГПО бойынша сақтандыру сыйлықақылары шамамен 44 пайызға, 82 млрд теңгеден 118 млрд теңгеге дейін өсті, ал төлемдер 179 пайызға, 38 млрд теңгеден 106 млрд теңгеге дейін артты. Шығындылық коэффициенті 51 пайыздан 106,8 пайызға дейін көтерілді, ал автосервис қызметі мен қосалқы бөлшектер бес жылда 65 пайызға қымбаттады. Бағдарлама автосақтандырудан бөлек, тұрғын үйді жер сілкінісінен, су тасқынынан және орман өртінен міндетті сақтандыруды да енгізеді.
