Құрылтай таяудағы жалпы отырысында 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджетті екінші оқылымда қарайды — ең төменгі жалақыны көтеру туралы түзетулермен бірге. Күн тәртібін 13 қарашада Құрылтай Спикері Айбек Дәдебай төрағалық еткен Бюро бекітті, деп хабарлады Құрылтайдың баспасөз қызметі. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап ең төменгі жалақы (ЕТЖ) 85 мыңнан 110 мың теңгеге дейін өсуге тиіс — мұны Президент Қасым-Жомарт Тоқаев 28 қазандағы Қазақстан халқына Жолдауында тапсырған.
14 қазанда бірінші оқылымда депутаттар бюджетті ЕТЖ-ны көтермей мақұлдаған: Үкімет жобасында ол 85 мың теңге деңгейінде қалған еді. Жолдаудан кейін депутаттар 2027 жылғы шығыстарды ұлғайтатын түзетулерді қолдады. Қаражат ең төменгі жалақыны көтеруге, учаскелік дәрігерлердің жалақысын еңбек өтіліне қарай 40%-ға дейін арттыруға, инфрақұрылымдық және әлеуметтік жобаларға жұмсалады.
Бұл қызметкерлер үшін нені білдіреді. ЕТЖ — жалақының төменгі шегі: толық жұмыс істелген ай үшін одан аз төлеуге болмайды. Үстеме айына 25 мың теңге, яғни 29,4% болады. Президенттің бағалауынша, бұл шешім 1,8 млн адамға қатысты, оның 370 мыңнан астамы бюджет саласында жұмыс істейді. Құрылтай депутаты Никита Шаталов Forbes.kz басылымына түсіндіргендей, бәрінен бұрын жалақысы ЕТЖ-ға байланған мектептер мен ауруханалардағы еден жуушылар мен қызмет көрсетуші персонал ұтады.
Бизнес үшін бұл шамамен 426 млрд теңгеге түседі — ұлттық экономика бірінші вице-министрі Азамат Әмриннің есебінше, еңбекақы қоры осынша өседі. Шығынның бір бөлігін компаниялар салық шегерімі арқылы қайтарады: төленетін корпоративтік табыс салығы шамамен 60–68 млрд теңгеге азаяды. «Ешкімді көндірудің қажеті жоқ. Келесі жылдан бастап ең төменгі жалақы 110 мың теңге деңгейінде белгіленуі тиіс. Бұл заңда көзделген», — деді Әмрин.
ЕТЖ-ға басқа да сомалар байланысты. Жеке кәсіпкерлердің өзі үшін төлейтін ең төменгі жарналары ЕТЖ-дан есептеледі, сондықтан олардың міндетті төлемдері өседі. Салық қауіпсіздігі жөніндегі сарапшы Дмитрий Казанцев Digital Business үшін оңайлатылған декларациядағы ЖК 2027 жылы өзі үшін қанша төлейтінін есептеп шықты:
| ЖК-ның өзі үшін төлемі | Айына, теңге |
|---|---|
| Міндетті зейнетақы жарналары (МЗЖ) | 11 000 |
| Жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары (ЖМЗЖ) | 4 950 |
| Әлеуметтік аударымдар | 5 500 |
| Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жарналары (МӘМС) | 7 700 |
| Барлығы | 29 150 |
Бір жылда 349 800 теңге шығады, оған табыс салығы кірмейді. Жұмыс істейтін ата-аналарға бала бір жарым жасқа толғанға дейін оны күтуге берілетін төлемнің жоғарғы шегі де өседі: ол жеті ЕТЖ-ның 40%-ына тең, яғни айына 308 мың теңге, ал 10% зейнетақы жарнасы ұсталғаннан кейін қолға 277,2 мың теңгеге дейін тиеді.
Ең төменгі жалақы 2024 жылғы 1 қаңтардан бері өзгерген жоқ: сол кезде ол 70 мыңнан 85 мың теңгеге дейін көтерілген. Депутаттар оны 110 мың теңгеге дейін көтеруді 2025 жылдың күзінде, 2026 жылғы бюджетті талқылау кезінде ұсынған, бірақ ол кезде Үкімет бастаманы қолдамады, ал тамыздың соңында жарияланған 2027–2029 жылдарға арналған бюджет жобасында да ЕТЖ бұрынғы деңгейінде қалды. Салыстыру үшін, 2026 жылдың екінші тоқсанында Қазақстандағы орташа жалақы 486 388 теңге, ал медианалық жалақы 348 415 теңге болды.
