Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДСҰ) 13 қарашада 1-типті қант диабеті бар 19 жасқа дейінгі балалар мен жасөспірімдерді анықтау, емдеу және бақылау жөніндегі алғашқы нұсқаулықты жариялады. Құжат ең алдымен қарапайым емханалар мен ауруханаларға, соның ішінде табысы төмен елдерге арналған. Оны эндокринологтар ғана емес, жалпы тәжірибелік дәрігерлер де пайдалана алатындай етіп жазған.
Бұдан бір күн бұрын, 12 қарашада, ДДСҰ 1-типті қант диабеті бар ересектерге арналған инсулин жөніндегі ұсынымдарды жаңартты. Онда табиғи апат пен гуманитарлық дағдарыс аймақтарындағы адамдарды қалай емдеу керегі бөлек қарастырылған. Ұйым емнің негізі ретінде қарқынды инсулин терапиясын атайды: тәулігіне бірнеше рет екпе салынады, ал мөлшері қандағы қант деңгейіне қарай реттеледі. Адам инсулині де, оның заманауи аналогтары да жарамды, бірақ ДДСҰ адам инсулинін артық көреді, өйткені ол әдетте арзанырақ.
Балаларға арналған нұсқаулықта ДДСҰ емханада қандағы қантты өлшейтін құрал болмаса, диагнозды қалай қою керегін түсіндіреді: мұндай жағдайда зәрге арналған қарапайым тест-жолақтарды қолдануға болады. Құжатта балаларға қандай инсулин түрлері мен екпе құрылғылары сай келетіні, әр балаға қант деңгейі бойынша жеке мақсатты қалай белгілеп, оны қалай бақылау керегі сипатталған. Жеке бөлімдер диабеттік кетоацидозға — инсулин жетіспегендіктен қанда қышқылдар жиналатын қауіпті жағдайға, соның ішінде кішкентай балалардағы кетоацидозға, сондай-ақ гипогликемияға, яғни қанттың күрт төмендеуіне арналған. Көз бен бүйректі асқынуға тексеруді әр баланың қауіп деңгейіне қарай жүргізу ұсынылады.
ДДСҰ бұл құжатты елдер арасындағы алшақтықты азайту үшін әзірледі: диабеті бар балалардың емге қолжетімділігі мен ем нәтижесі елден елге қатты ерекшеленеді. Ұйым деректеріне сәйкес, 2025 жылы әлемде 1-типті қант диабеті бар 9,5 млн-ға жуық адам өмір сүрген, бір жылда 500 мыңнан астам жаңа жағдай анықталған. Бұл түрінде ұйқы безі инсулинді мүлде дерлік өндірмейді, сондықтан күнделікті екпесіз болмайды, ал ауруды алдын алу әзірге мүмкін емес. ДДСҰ-ға мүше елдер 2030 жылға қарай 1-типті қант диабеті бар барлық адамды қолжетімді инсулинмен және қантты өздігінен бақылау құралдарымен қамтамасыз етуге уағдаласқан.
Екі құжат та 14 қарашада атап өтілетін Дүниежүзілік қант диабетімен күрес күні қарсаңында жарық көрді. Биылғы тақырып — «Диабетке қарсы ерте әрекет ету». ДДСҰ балалар мен жастардағы 1-типті диабет жиі назардан тыс қалатынын немесе басқа ауру деп қате анықталатынын, ал кеш қойылған диагноз кетоацидозға әкеп соғуы мүмкін екенін еске салады.
Нұсқаулықтар өз бетінше емделуге емес, дәрігерлер мен денсаулық сақтауды ұйымдастырушыларға арналған. Кез келген дәріні қабылдамас бұрын дәрігермен кеңесіңіз.
