АҚШ президенті Дональд Трамп 9 қараша, дүйсенбі күні АҚШ пен Израильдің Иранға қарсы соғысы «әскери тұрғыдан іс жүзінде аяқталды» деп мәлімдеді. Ол бұл сөзді Ақ үйдегі күтпеген брифингте, Катардың премьер-министрі әрі сыртқы істер министрі шейх Мұхаммед бин Абдулрахман Әл Танимен жабық кездесуден кейін бірден айтты. Катар – Вашингтон мен Тегеран арасындағы басты делдалдардың бірі.
«Біз жай ғана қазіргі жағдайды сақтап отырмыз, мұны Иранның көрші елдерінің өтініші бойынша істеп жатырмыз», – деді Трамп. Бұл туралы Al Jazeera хабарлайды. Қазіргі жағдай дегені – Иран порттарын теңізден қоршау және Иранның құрлық пен Каспий арқылы жүретін саудасын тоқтатуға тиіс жаңа Iron Gate жедел тобы. Трамп Иранға жаңа соққы беру «әбден екіталай» екенін айтты. Бірақ жағдай өзгерсе, әскер іске кірісуге дайын екенін, ал қақтығыс «жақын арада» аяқталуы мүмкін екенін қосты.
Кездесуге АҚШ вице-президенті Джей Ди Вэнс те қатысты. Шейх Мұхаммед кездесуден кейін X желісінде тараптар АҚШ пен Иран арасындағы келіссөздерді қалай ілгерілетуді талқылағанын жазды. Ол Трампқа келісім мен өңірдегі бейбітшілік туралы «жемісті талқылау» үшін алғыс айтты. Al Jazeera мәліметінше, Катар премьері Трампқа Иранның соғысты тоқтату жөніндегі ұсынысын табыстаған.
Тегеран Трамптың сөзін жоққа шығарды. Иран Ұлттық қауіпсіздік жоғарғы кеңесінің хатшысы Мохсен Резаи АҚШ-ты «ойдан шығарылған келіссөздер туралы жалған ақпарат таратуды доғаруға» және Иранның жеті шартын қабылдауға шақырды. Президент Масуд Пезешкиан Иран келіссөзге дайын екенін, бірақ «күш пен қысымға бас имейтінін» айтты. Тегеранның шарттарының қатарында қоршау мен санкцияларды алып тастау, активтерді бұғаттан шығару, келтірілген шығынды өтеу және бүкіл өңірдегі, соның ішінде Израильдің Ливандағы операцияларын қоса алғанда, ұрыс қимылдарын тоқтату бар. АҚШ Мемлекеттік хатшысы Марко Рубио бұл талаптардың бір бөлігін «ақылға сыймайды» деп атады.
Мұнай дүйсенбі таңнан арзандай бастады. Сауда соңында Brent бағасы 6%-ға жуық төмендеп, тамыздың соңынан бергі ең төменгі деңгейге түсті. Сейсенбі таңертең бір баррель шамамен 91,80 доллар тұрды. Бұл Қазақстанға тікелей әсер етеді: мұнай – елдің негізгі экспорттық тауары, ал CPC Blend қоспасы Brent бағасына байланып сатылады. Каспий де Қазақстанға қатысты: АҚШ Иранды қоршауға арналған топты осы теңіздегі тасымалды бақылау үшін де құрды.
Соғыс 28 ақпанда АҚШ пен Израиль Иранға соққы бергеннен басталды. Тегеран жауап ретінде Ормуз бұғазын жауып, Парсы шығанағы елдеріне шабуыл жасады. Тоғыз айда американдық соққылар сирей түсті. 9 қарашаға қараған түні соққылар Кешм аралына тиді, мұны Хормозган провинциясы губернаторының орынбасары Ахмад Нафиси растады. АҚШ бұл соққыларды тікелей мойындаған жоқ.
