Бүгін, 10 қарашада, әлемде Бейбітшілік пен даму жолындағы ғылымның дүниежүзілік күні атап өтіледі. Бұл күн ғылымның қоғам өміріндегі рөлін еске салады және жаңа ғылыми мәселелерді тек зертханада емес, жұртшылықпен бірге ашық талқылауға шақырады.
Бұл күнді белгілеу идеясы 1999 жылы Будапештте ЮНЕСКО мен Халықаралық ғылыми кеңес өткізген Бүкіләлемдік ғылым конференциясында туды. ЮНЕСКО халықаралық күнді 2001 жылы жариялады, ал ол алғаш рет 2002 жылы аталып өтті. Қазір әлемде БҰҰ 2024–2033 жылдарға жариялаған Тұрақты даму үшін ғылымдардың халықаралық онжылдығы жүріп жатыр.
Бұл күні университеттер, ғылыми институттар, мектептер мен мұражайлар ашық дәрістер, зертханаларда ашық есік күндерін, студенттердің ғалымдармен кездесулерін және ғылыми-танымдық байқаулар ұйымдастырады. Қазақстанда да бұл күн осылай аталып өтеді. Қазақстандық ғалымдардың өз кәсіби мерекесі де бар — академик Қаныш Сәтбаевтың туған күні, 12 сәуірде тойланатын Ғылым қызметкерлерінің күні. Сәуір мерекесі ғалымдардың өздерін құрметтейді, ал қарашадағы күн ғылым мен қоғам өмірінің байланысына арналған.
ЮНЕСКО таңдаған 2026 жылдың тақырыбы — «Ғылыми дипломатия арқылы ортақ негіз» (Common ground through science diplomacy).
Қазақстанда ғылымға жыл сайын 200 млрд теңгеден астам қаржы бөлінеді. Бұл цифрды наурызда Президент Қасым-Жомарт Тоқаев ҚазҰУ-да ғалымдармен кездесуде айтты: оның сөзінше, соңғы бес жылда ғылымға салынған инвестиция алты есе өсті. Елде 420-дан астам ғылыми-зерттеу ұйымы жұмыс істейді, ғалымдар саны 27 мыңнан асады, олардың жартысына жуығы әлі 40 жасқа толмаған.
