Ұлыбритания мен Еуропалық одақ Брексит референдумынан он жыл өткен соң қарым-қатынасты «қайта жүктеу» туралы келісті. Ұлыбритания премьер-министрі Энди Бернем бұл келісімге 2026 жылғы 20 қарашада Брюссельде өткен ЕО — Ұлыбритания саммитінде Еуропалық комиссия басшысы Урсула фон дер Ляйенмен және Еуропалық кеңес төрағасы Антониу Коштамен бірге қол жеткізді. «Келісім жасалды», — деп мәлімдеді Ұлыбритания үкіметі.
Пакетке үш келісім кіреді. Біріншісі ветеринарлық және фитосанитариялық тексерулерді алып тастайды: британ азық-түлігі, еті мен өсімдіктері ЕО нарығына тезірек әрі арзанырақ жететін болады. Al Jazeera хабарлауынша, Лондон бұдан түсетін пайданы жылына 5,1 млрд фунт (шамамен 6,7 млрд доллар) деп бағалаған. Екіншісі Брекситтен кейін ажырап кеткен британ және еуропалық шығарындыларға квота саудасы жүйелерін қайта байланыстырады. Үшіншісі — жастар алмасу бағдарламасы: Financial Times сілтеме жасаған еуропалық дипломаттардың дерегінше, 100 мыңға дейін жас екінші елде үш жылға дейін тұрып, оқып, жұмыс істей алады. Бастапқыда Лондон бұдан екі есе аз орын ұсынған.
Алайда ЕО шарт қойды: келісімдер Ұлыбритания Еуропалық одақтан келген студенттердің оқу ақысын төмендеткеннен кейін ғана күшіне енеді. Қазір олар британ жоғары оқу орындарында жергілікті студенттерден көп төлейді. Лондонға бұған шамамен жарты жыл берілді, осы мәселе бойынша келіссөздер жалғасады.
Бернемнің пайымынша, келісімдер Ұлыбритания экономикасына шамамен 0,5% қосады, дүкендердегі бағаны төмендетеді және жастарға жаңа мүмкіндіктер ашады. Фон дер Ляйен кездесу алдында «өршіл мақсаттар мен нақты нәтижелер саммитін» уәде еткен. Есесіне Ұлыбритания өзі қабылдауға қатыспайтын ЕО ережелерінің бір бөлігін ұстанады: оның шенеуніктері тек кеңес бере алады, ал дауыс беру құқығы болмайды. Брексит жақтастары мұны елдің тәуелсіздігіне нұқсан келтіреді деп санайды. Ал британ компаниялары ЕО-ның көміртекке салынатын шекаралық салығынан босатылуды 2028 жылға дейін күтуге мәжбүр болады деп болжанып отыр.
Ұлыбритания 2016 жылғы референдумда сайлаушылардың 52%-ы шығуды қолдағаннан кейін 2020 жылы ЕО-дан шықты. Бұл ажырасудан кейінгі екінші саммит: біріншісі 2025 жылғы мамырда Лондонда өтті. Биылғы кездесу шілдеге жоспарланған еді, бірақ бұрынғы премьер Кир Стармер отставкаға кеткендіктен кейінге шегерілді. Бернем Брексит «нәтиже бермеді» деп ашық айтады және болашақта ЕО-ға қайта оралу туралы әңгімені жоққа шығармайды. Тараптар толық мәліметтері бар бірлескен мәлімдемені жұма күні кешірек жариялауға уәде берді.



