Қазақстан қалпына келтіру жұмыстары жүріп жатқан жер көлемі бойынша әлемде үшінші орынға шықты. Бұл дерек БҰҰ-ның экожүйелерді қалпына келтіру туралы алғашқы жаһандық баяндамасы Nature’s Comeback-те келтірілген. Бұл туралы Ауыл шаруашылығы министрлігі хабарлады.
Баяндамаға сәйкес, Қазақстанда қалпына келтіру шаралары 8,13 млн гектарды қамтиды, бұл ел аумағының шамамен 3%-ы. Бұдан көп аумақ тек Қытайда (127,4 млн гектар) және Моңғолияда (12,18 млн гектар).
Ел ішіндегі мәселенің ауқымы әлі де үлкен. 2025–2026 жылдары жердің тозу үдерістерін көрсететін электрондық карталар 114 млн гектарды қамтыды, ал зерттеу барысында 2,7 млн гектар тозған ауыл шаруашылығы жері анықталды. Министрлік жергілікті атқарушы органдармен бірге өңірлік топырақ қорғау жоспарларын әзірлеп жатыр: олар тозудың алдын алып, егістік пен жайылымды қайта айналымға қосуға тиіс. Мәселен, Павлодар облысында 18 мың гектар тозған жер анықталған.
Бұл жұмыстың құқықтық негізі — 2026 жылғы 8 шілдеде қабылданған «Топырақты қорғау туралы» заң. Ол топырақты зерттеу, қорғау және қалпына келтіру тәртібін бекітті. Министрлік жер мониторингін цифрлық құралдармен күшейтіп жатқанын да мәлімдеді.
Баяндаманы БҰҰ-ның Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымы (ФАО), БҰҰ-ның Қоршаған орта жөніндегі бағдарламасы (ЮНЕП) және Биологиялық әртүрлілік туралы конвенцияның хатшылығы дайындады. Құжат 4 қарашада БҰҰ-ның биоәртүрлілік жөніндегі COP17 конференциясында таныстырылды. Авторлардың бағалауынша, әлемнің 149 елінде 252 млн гектар жер қалпына келтіріліп жатыр, оның 192,2 млн гектары Азияда. Әлемдік мақсат — 2030 жылға қарай тозған экожүйелердің кемінде 30%-ын тиімді қалпына келтіру.
Жерді қалпына келтіру тақырыбы қазіргі климаттық конференцияда да көтеріліп отыр: COP31-де Қазақстан тоғыз «жасыл» келісімге қол қойды.
