Ұлттық банк төрағасының орынбасары Ақылжан Баймағамбетовтың айтуынша, теңге биыл Қазақстан үшін сауда жағдайы қолайлы болғандықтан нығайды. Ол бұл туралы 11 қарашада Астанада Халықаралық валюта қорының (ХВҚ) аймақтық экономикалық шолуының таныстырылымында мәлімдеді. Төраға орынбасары үш себепті атады: экспортқа шығарылатын негізгі тауарлардың барлығына дерлік — мұнайға, металдарға, уран мен астыққа — баға жоғары болды, Ұлттық банк алтынмен операциялар жүргізді, ал компаниялар шетел валютасында қарыз алды. Жыл басынан бері Ұлттық банктің ресми бағамы бойынша доллар 505,53 теңгеден 444,76 теңгеге дейін, яғни 61 теңгеге жуық немесе 12%-ға арзандады.
Қазақстан алтынды тікелей экспорттамайды, бірақ төраға орынбасарының сөзінше, бұл — «айтарлықтай ірі позиция». Ұлттық банк монетарлық бейтараптық қағидатын ұстанады: ел ішінде алтын сатып алғанда, нарықта сол сомаға валюта сатады, сөйтіп бұл қаржы да валюта нарығына түседі. Ал валюталық қарыздар компанияларға импорт үшін доллар сатып алу қажеттілігін азайтты. Журналистер мұнай арзандайды деген болжамдар аясында келесі жылы теңгені не күтетінін сұрағанда, Баймағамбетов Ұлттық банк бағамды болжамайтынын айтты.
Ұлттық банк биыл экономиканың ХВҚ болжамынан жоғары өсетінін күтеді. «Жыл қорытындысы бойынша 4,5–5,5% өсім күтеміз», — деді Баймағамбетов. ХВҚ қазандағы болжамында 2026 жылға 4,4%, 2027 жылға 4,9% өсім көрсеткен. Қаңтар–қыркүйекте Қазақстанның ЖІӨ-сі 4,2%-ға, ал тау-кен саласын есептемегенде 5,4%-ға өсті. Өсімге негізгі үлесті өңдеу өнеркәсібі, құрылыс және қызмет көрсету саласы қосты.
Оның айтуынша, инфляция төмендеуін жалғастырып келеді. Ұлттық статистика бюросының деректері бойынша, қазанда жылдық инфляция 9,2%-ға дейін баяулады, ал 2025 жылғы қыркүйектегі шыңында 12,9%-ға жеткен. Жыл соңына дейін инфляция бір таңбалы, яғни 10%-дан төмен болуы керек, ал 2027 жылға Ұлттық банк 6,5–8,5% болжайды. Төраға орынбасарының сөзінше, ең төменгі жалақының өсуі болжамдарда ескерілген. Инфляцияның күрт төмендеуін ол күтпейді. Ал бағалар жаппай түсе бастаса, бұл енді дефляция болады: ол экономиканы тежеп, жұмыс орындарының жоғалуына әкеледі, Ұлттық банк мұны қаламайды. Бағаға қысым әзірге жоғары: реттеуші азық-түлік, энергия және көлік бағасының өсуі басқа тауарлар мен қызметтерге ауысып кетуі мүмкін деп алаңдайды.
Қазір базалық мөлшерлеме 15,75% — Ұлттық банк оны 23 қазанда төмендеткен. Реттеуші мұндай ақша-несие жағдайын қалыпты қатаң деп атайды, ал келесі қадамдар жаңа деректерге байланысты болады. Мөлшерлеме бойынша келесі шешім 4 желтоқсанда жарияланады, ал инфляцияны 5%-дық нысаналы деңгейге 2028 жылы қайтаруды Ұлттық банк көздеп отыр.
ХВҚ шолуының өзінде Қазақстан биыл валютасы нығайған елдердің қатарында аталған. Тек соңғы бір аптада ресми бағам бойынша доллар 8,15 теңгеге арзандады.
