Қазақстан стартаптарының басым бөлігі Astana Hub маңына топтасқан. Бұл – Астанадағы IT-компанияларға арналған мемлекеттік технопарк. 2025 жылдың соңында оның қатысушылары 2000-нан асты. Сол жылы қазақстандық стартаптар 209 млн доллар венчурлық қаржы тартты. Бұл алдыңғы жылмен салыстырғанда үш есе көп. Осы соманың үштен екісіне жуығы бір ғана компанияға – Қазақстанның алғашқы «единорогы» Higgsfield-ке тиесілі.
Қазақстанда қанша стартап бар және Astana Hub деген не
Стартаптардың нақты санын ешкім жүргізбейді: статистикада мұндай компания түрі жоқ. Ең түсінікті бағдар – Astana Hub. Бұл технопаркте IT-компаниялар мен стартаптар салық жеңілдігін, оқу мүмкіндігін алады, инвесторлармен танысады.
Astana Hub хабарлағандай, 2025 жылы технопаркке 700-ге жуық жаңа компания қосылды. Қатысушылардың жалпы саны 2000-нан асты, оның 490-нан астамы – шетел капиталы бар компаниялар. Соңғы екі жылда талаптарды орындамаған 150-ден астам компания шығарылды. Технопарктен шыққан компания салық жеңілдігінен де айырылады.
«Стартап» сөзі Қазақстанда әрдайым бір мағынада қолданылған жоқ. 2017 жылы «Радиоточка» «стартап-бум» туралы жазған еді. Ол кезде жаңа ашылған кәсіпорынның бәрін солай атайтын. Мұндай кәсіпорындардың саны бір жылда 14,4%-ға өсіп, 40 мыңнан асқан. Бүгінде стартап деп жылдам өсіп, инвестор іздейтін жас технологиялық компанияны айтады.
Қазақстандық стартаптарға қанша қаржы салынады
RISE Research талдау агенттігінің дерегінше, 2025 жылы Қазақстанның венчурлық нарығы үш есеге жуық өсті. Венчурлық қаржы – инвесторлардың жас компанияларға үлес алу үшін салған ақшасы. Тәуекелі жоғары, бірақ сәтті болса, табысы да мол.
| Көрсеткіш | 2024 жыл | 2025 жыл |
|---|---|---|
| Венчурлық инвестиция, барлығы | 71 млн доллар | 209 млн доллар |
| Higgsfield-ті есептемегенде | 71 млн доллар | 79 млн доллар |
| Стартаптардың жалпы бағасы | — | 2,16 млрд доллар |
Higgsfield-ті есептемегенде өсім қарапайымдау – 11,3%. Есесіне стартаптар ірі раундтарды жиірек ала бастады: 2025 жылы қаржының 31%-ы A сериялы раундтарға тиді. Бұл – алғашқы «тұқым» қаржысынан кейінгі алғашқы ірі раунд. Қаржының жартысына жуығын, яғни 46,6%-ын жасанды интеллектпен жұмыс істейтін компаниялар алды.
Қазақстанның венчурлық қорлары: кім инвестиция салады
Қазақстандық стартаптарға жеке инвесторлар, шетелдік және мемлекеттік қорлар қаржы салады. RISE Research дерегінше, 2025 жылы қаржының 44,7%-ын жеке инвесторлар берген (Higgsfield-ті есептемегенде).
- Qazaqstan Venture Group және Alem Ventures Fund қорлар қоры. Қорлар қоры стартаптарға тікелей қаржы салмайды, басқа венчурлық қорларға ақша береді. Цифрлық даму министрлігінің хабарлауынша, 2025 жылғы қарашада қор алғашқы жабылуда 115 млн доллар жинады. Салымшылар арасында – Qazaqstan Investment Corporation, Freedom Holding Corp. және Astana Hub.
- Акселераторлар. Бұл – стартапты бірнеше айда сатылымға жеткізіп, инвесторлармен таныстыратын бағдарламалар. Silkway акселераторының түлектері 2025 жылы 550 мың доллар тартты.
- Шетелдік инвесторлар. Шетелдің ірі қаржысы әзірге сирек келеді. Ең көзге түскен мысал – NVIDIA-ның Higgsfield-ке салған инвестициясы.
Қазақстанда стартаптарға қандай мемлекеттік қолдау бар
Басты шара – Astana Hub қатысушыларына берілетін салық жеңілдігі. 2026 жылдан бастап күшіне енген жаңа Салық кодексі бойынша қатысушы бекітілген тізімдегі IT-қызметтерден түскен табыс бойынша корпоративтік табыс салығын 100%-ға азайта алады. Ол үшін компанияда біліктілігі сай өз қызметкерлері болуы және осы қызметке нақты шығын жұмсалуы керек.
Жеңілдіктен бөлек, технопарк тегін бағдарламалар өткізеді. Astana Hub дерегінше, 2025 жылғы нәтижелер мынадай:
- Startup Garage – 46 жаңа жұмыс орны, 129,9 млн теңге сатылым және 300 мың доллар инвестиция;
- жасанды интеллект саласындағы стартаптарға арналған AI’preneurs – 2024 жылдан бері 950 өтінім және 400 мың доллардан астам инвестиция;
- АҚШ-тағы бағдарламалар – 12 компания 108 пилоттық жобаға келісімшарт жасады, 9 стартап 1,3 млн доллар тартты;
- Tech Orda – 2022–2025 жылдары 121 IT-мектепте мемлекет есебінен 9037 адам оқыды.
Қай қазақстандық стартаптар әлемдік нарыққа шықты
Ең танымал мысал – жасанды интеллект арқылы бейне жасайтын Higgsfield сервисі. 2025 жылы компания 1,3 млрд доллар бағамен 130 млн доллар тартып, Қазақстанның алғашқы «единорогына» айналды. Құны миллиард доллардан асатын стартапты осылай атайды.
Ірі раундсыз, біртіндеп өскен компаниялар да бар. Мысалы, «Авиата» сервисі 2013 жылы стартап ретінде басталып, кейін ірі холдингке сатылды.
Жалпы алғанда, Astana Hub қатысушылары 2025 жылы шетелге шамамен 633 млн долларлық IT-қызмет сатты. Сатып алушылар – 111 елден, бұл алдыңғы жылдан 25 елге көп. Ең ірі нарықтар – АҚШ, Ресей, Кипр, Ұлыбритания, Ирландия, Мексика, БАӘ, Сингапур, Өзбекстан және Швейцария. Технопарк қатысушыларының жылдық жалпы табысы 1,7 млрд доллардан асты.
Astana Hub-қа қатысуға өтінімді astanahub.com сайтында беруге болады.
