Қазір сізге ауыр болса, 111 тегін желісіне немесе 150 нөміріне (тәулік бойы, балалар мен жастарға арналған) қоңырау шалыңыз. Өмірге қауіп төнсе — 112 немесе 103.
Бас прокуратураның Құқықтық статистика және арнайы есепке алу комитетінің дерегінше, 2025 жылы Қазақстанда шамамен 3,2 мың адам өзіне қол жұмсаған. Бұл 2024 жылмен салыстырғанда 5,7 пайызға аз. Кәмелетке толмағандар арасында мұндай жағдай көбейді: 199 жағдай, 13,7 пайызға өсім. 100 мың тұрғынға шаққандағы ең жоғары көрсеткіш елдің солтүстігінде: Солтүстік Қазақстан, Ақмола және Қарағанды облыстарында. Өзіне қол жұмсауға жеткізгені үшін Қылмыстық кодекс 3 жылға дейін бас бостандығынан айыруды көздейді, ал жәбірленуші бала болса — 5 жылдан 9 жылға дейін.
Қазақстандағы суицид статистикасы: өңірлер бойынша
Әртүрлі ведомстволардың цифрлары сәйкес келмейді. Бас прокуратура тіркелген жағдайларды есептейді, ал сарапшылар 100 мың адамға шаққандағы өлім көрсеткішін өз әдістемесімен есептейді. Сондықтан төменде деректің кімдікі екені көрсетілді.
EnergyProm сараптамалық қызметінің есебінше, 2025 жылы ел бойынша орташа көрсеткіш 100 мың адамға 6,78 болды (2024 жылы — 7,21).
| Өңір | 2025 жылы суицидтен болған өлім, 100 мың адамға шаққанда |
|---|---|
| Солтүстік Қазақстан облысы | 14,86 |
| Ақмола облысы | 14,59 |
| Қарағанды облысы | 13,07 |
| Қостанай облысы | 11,29 |
| Ұлытау облысы | 10,45 |
| Түркістан облысы | 3,49 |
| Шымкент | 1,57 |
| Маңғыстау облысы | 0,86 |
2025 жылы көрсеткіш Алматыда (1,73-тен 5,43-ке дейін), Батыс Қазақстан, Шығыс Қазақстан, Жамбыл, Қызылорда облыстарында және Жетісу облысында өсті. Сол дерек бойынша 2026 жылдың бірінші тоқсанында 711 жағдай тіркелген, бұл бір жыл бұрынғыдан 15-ке көп. Абсолюттік сан бойынша ең көп жағдай Түркістан облысында (77), Алматы облысында (59) және Алматыда (57) тіркелді: бұл өңірлерде тұрғын көп.
Өзіне қол жұмсауға жеткізу: қандай жауапкершілік бар
Жаза Қылмыстық кодекстің 105-бабында белгіленген. 2024 жылғы 16 маусымнан бастап қолданылатын редакцияда қорқыту, қатыгездік немесе үнемі қорлау арқылы өзіне қол жұмсауға жеткізу ғана емес, оған көндіру немесе ықпал ету де қылмыс болып саналады.
| 105-баптың бөлігі | Не қылмыс болып саналады | Жаза |
|---|---|---|
| 1 | қорқыту, қатыгездік, жүйелі түрде қорлау арқылы жеткізу; көндіру немесе ықпал ету | 3 жылға дейін бас бостандығын шектеу немесе одан айыру |
| 2 | дәл сол әрекет дәрменсіз немесе тәуелді адамға, екі не одан көп адамға қатысты, адамдар тобымен, интернет арқылы жасалса | 5 жылға дейін бас бостандығын шектеу немесе одан айыру |
| 3 | дәл сол әрекет кәмелетке толмағанға қатысты жасалса | 5 жылдан 9 жылға дейін бас бостандығынан айыру |
Мұндай істер сотқа сирек жетеді. Бас прокуратураға сілтеме жасаған Finprom сарапшыларының дерегінше, 2024 жылдың бес айында бұл бап бойынша 655 іс тіркеліп, оның тек 3-і сотқа жолданған. Тергеу туыстарының немесе лауазымды адамдардың арызы бойынша басталады. Сондықтан хат-хабарды және қудалаудың басқа да дәлелдерін сақтау маңызды.
Бұл тақырып жаңа емес. 2010 жылдардың ортасында «Радиоточка» Шымкент өзіне қол жұмсауға жеткізу істері бойынша алдыңғы қатарда екенін жазған. Қазір EnergyProm дерегінше, Шымкентте суицидтен болатын өлім көрсеткіші елдегі ең төмендердің бірі. Әскердегі суицид туралы бөлек жаздық.
Психологиялық көмекті тегін қайдан алуға болады
- 111 — отбасы, әйелдер және балаларды қорғау мәселелері жөніндегі бірыңғай байланыс орталығы, тегін.
- 150 — балалар мен жастарға арналған ұлттық сенім телефоны, тәулік бойы, демалыссыз жұмыс істейді. telefon150.kz сайтында жасырын чат бар.
- 1303 — Алматыдағы Психикалық денсаулық орталығының сенім телефоны.
- 112 — шұғыл қызметтердің бірыңғай нөмірі, 103 — өмірге қауіп төнсе, жедел жәрдем.
- Әр облыста психикалық денсаулық орталықтарының сенім телефондары және жасөспірімдерге психологиялық қолдау көрсету орталықтары жұмыс істейді. Өз өңіріңіздің нөмірін 111 арқылы немесе тіркелген емханаңыздан білуге болады. Сол жерде психологқа не психиатрға тегін қаралуға болады.
Жақыныңызға алаңдасаңыз, оны жалғыз қалдырмаңыз. Хал-жайын байыппен сұрап, осы желілердің біріне қоңырау шалуға көмектесіңіз. Бұл ұят та, қауіпті де емес: ашық әңгіме адамды жаманшылыққа итермейді, керісінше көмектеседі.
