Ұлттық банк байланыс операторлары және банктермен бірге «Телеком Антифрод» пилоттық жобасын іске қосып жатыр: клиент алаяққа ақша аудармай тұрып-ақ банк күдікті қоңырау туралы дабыл алатын болады. Бұл туралы Ұлттық банк төрағасының орынбасары Бинұр Жәленов Instagram-дағы парақшасында хабарлады. Жүйенің қашан толық іске қосылатынын және оған қай операторлар қатысатынын ол нақтыламады.
«Қоңыраулар туралы техникалық деректер бойынша жүйе алаяқтардың жаппай қоңырау шалу белгілерін іздеп, банкке дабыл береді», – деп түсіндірді Жәленов. Оның айтуынша, мәселе былай қойылған: алаяқ әлі желіде тұрғанда банкке белгі беруге бола ма? «Мақсат – адам „Аудару“ батырмасын баспай тұрып әрекет етіп үлгеру», – деп жазды Ұлттық банк төрағасының орынбасары.
Бинұр Жәленовтің жаңа жүйе туралы жазбасы:
Жәленов бұрынғы шаралардың нәтижесін де келтірді. 2026 жылдың тоғыз айында интернет-алаяқтықтың тіркелген оқиғалары өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 22,4%-ға азайды – бұл 2020 жылдан бергі алғашқы төмендеу. Әсіресе алаяқтар рәсімдеген онлайн-несиелер саны күрт қысқарды: 3,9 мыңнан 1,4 мыңға дейін. Ұлттық банктің Антифрод орталығы ҚНРДА шараларымен бірге шамамен 132 млрд теңгенің алаяқтық операцияларының алдын алуға көмектесті. 1 қыркүйекте бұл сома 127 млрд теңге болған.
Қазір алаяқтардан қорғайтын басқа да тетіктер бар. 6 млн-нан астам қазақстандық несие алуға ерікті тыйым рәсімдеген, ал ірі онлайн-несиелер сомасына қарай өтінім берілгеннен кейін 8 немесе 24 сағаттан соң ғана беріледі – осы уақытта мәмілені тоқтатуға болады. Антифрод орталығына нарықтың 270-тен астам қатысушысы қосылған, ал енді оның алаяқтар туралы деректерін хабарландыру сайттары да ала алады.
Алайда алдау схемалары өзгеріп отыр. Жәленовтің айтуынша, алаяқтар мессенджерлердегі аккаунттарды бұзып, дауыстарды қолдан жасайды және QR-кодтар арқылы адамдарды фишингтік сайттарға, яғни карта деректері мен құпиясөздерді алдап алатын жалған беттерге апарады.
