Президент Қасым-Жомарт Тоқаев 10 қарашада Мәскеуге келді. Мемлекет басшысы 11 қарашада, сәрсенбі күні, ҰҚШҰ Ұжымдық қауіпсіздік кеңесінің отырысына қатысады. Бұл – мемлекет басшылары бас қосатын, ұйымның басты органы. Ақорда баспасөз қызметінің хабарлауынша, әуежайда Президентті Ресей үкіметінің ресми өкілдері қарсы алды.
Президенттің Мәскеуге келгені туралы хабарды Ақорда баспасөз қызметі Telegram-арнасында жариялады:
Саммит Кремльде өтеді, оны Владимир Путин жүргізеді: 2026 жылы ҰҚШҰ-ға Ресей төрағалық етеді. Ресей Сыртқы істер министрі Сергей Лавровтың айтуынша, көшбасшылардың қол қоюына қорытынды декларация, парламентаралық ынтымақтастықтың рөлі туралы мәлімдеме және терроризмге қарсы күресте күш біріктіру туралы мәлімдеме ұсынылады. Биыл 20 жылдығын атап өтіп жатқан ҰҚШҰ Парламенттік ассамблеясы туралы келісімге де қол қойылады деп күтілуде. Тағы бір ұсыныс – Роспотребнадзорға қарасты «Микроб» институтына ҰҚШҰ-ның биоқауіпсіздік жөніндегі базалық ұйымы мәртебесін беру. Ресей тарапы саммит құжаттарының қатарында ҰҚШҰ-ның 2030 жылға дейінгі терроризмге қарсы стратегиясын да атаған.
Бұл жобаларды саммит алдында, 10 қарашада, Мәскеуде өткен бірлескен отырыста ҰҚШҰ елдерінің сыртқы істер және қорғаныс министрлері мен қауіпсіздік кеңестерінің хатшылары мақұлдады. Отырысқа Қазақстан атынан Сыртқы істер министрі Мұхтар Тілеуберді, Қорғаныс министрі Айдос Мырзахметов және Қауіпсіздік кеңесі төрағасының орынбасары Айда Балаева қатысты. Қазақстан СІМ мәліметінше, министрлер саммиттің күн тәртібін де келісті.
Сол күні Тілеуберді ұжымдық қауіпсіздік жөніндегі халықаралық форумда сөз сөйледі. Оның айтуынша, елдер арасындағы сенім төмендегенде, бұл әлемдік тәртіпке нұқсан келтіріп, халықаралық құқықты әлсіретеді. Министрдің пікірінше, берік тәртіпті тек күштер тепе-теңдігіне сүйеніп ұстап тұру мүмкін емес: ол үшін халықаралық құқық, сенім және елеулі келіспеушілік болса да келісе білу қажет.
Саммитте Армения мәселесі де көтерілуі мүмкін. Ереван ҰҚШҰ жұмысына қатысуын іс жүзінде тоқтатып қойған, ал Ресей СІМ оны Ұжымдық қауіпсіздік кеңесіндегі дауыс беру құқығынан уақытша айыру мүмкіндігін жоққа шығармаған. Армения Премьер-министрі Никол Пашинян елі алдағы бес жылда ұйым жұмысына белсенді түрде қайта оралмайтынын мәлімдеген. 2027 жылы ҰҚШҰ-ға төрағалық Тәжікстанға өтеді.
ҰҚШҰ құрамына Ресей, Беларусь, Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан және Армения кіреді. Қазақстан 2024 жылы ұйымға төрағалық етіп, Астанада саммит өткізді, ал өткен жылы көшбасшылар Бішкекте бас қосты – Тоқаев онда 2025 жылғы 27 қарашада өткен сессияға қатысқан. 2023–2025 жылдары ҰҚШҰ Бас хатшысы қызметін қазақстандық Иманғали Тасмағамбетов атқарды.
