«Нұр Отан» партиясы 11 қарашада саяси кеңес отырысында сыбайлас жемқорлыққа қарсы он жылдық бағдарлама қабылдады. «Радиоточка» бұл туралы қоғам қайраткері, бұрынғы депутат, «Казпотребнадзор» ҚБ бақылау кеңесінің төрағасы Талғат Әбдіжаппаровпен сөйлесті. Оның пікірінше, Қазақстанда қоғамдық бақылау әлі бастапқы күйде, ал адамдарға ең алдымен әлеуметтік әділдік керек.
«Казпотребнадзордың» жанынан сыбайлас жемқорлыққа қарсы комитет құрылды. Әбдіжаппаров ұйымның сыбайлас жемқорлыққа қарсы агенттікті де, «Нұр Отан» жанындағы комиссияны да алмастырмайтынын атап өтті: бұл — азаматтық бастама, ал тұтынушылар құқығын қорғау мемлекеттік және коммерциялық қызметтерге дейін кеңейтілді. «Біз жай ғана ауқымды кеңірек алдық», — деді ол.
Әбдіжаппаров «Стратегия» қорының басшысы Гүлмира Илеуованың «бізде орта тап қалыптаспаған» деген қорытындысымен келісті. Оның айтуынша, сенатордан бастап ауыл тұрғынына дейін кез келген мәртебедегі адамдар көбіне «мещандық сана» жетегінде жүріп, негізінен материалдық жағдайын ойлайды. Сондықтан ол қазақстандық арманды «мещанның арманы» деп атады.
Әңгімелесушінің сөзінше, адамдар құқығы тапталғанда ғана — тариф, жанар-жағармай бағасы, байланыс, «усеновщина» кезінде — әрекетке көшіп, Facebook-те бірігеді. «Қазір джунглидегідей өмір сүріп жатырмыз: күштінің сөзі өтеді», — деді Әбдіжаппаров. Оның пікірінше, адамдар әлеуметтік әділдікті көрсе, билікті қолдайды. Ол мысал ретінде ұшақтардың құлауын, тарифтің өсуін, Усенов ісі мен апатта баласынан айырылған Громцева ісін, сондай-ақ ІІМ-ге жазылған петицияны келтірді.
Әбдіжаппаров сыбайлас жемқорлықты үкіметаралық, мемлекеттік, корпоративтік және тұрмыстық деп бөледі. Оның бағалауынша, «жеке сектордың 99%-ға дейіні жемқорлыққа батқан» — әсіресе сатып алу мен жеткізуде, бұл жанар-жағармай бағасы мен жол жүру тарифінің өсуіне әкеледі. Ол Алматы әуежайына арналған қымбат керосинді, «Қазаэронавигация» мен «Эйр Астана» қызметтерін атады. Әбдіжаппаровтың айтуынша, облыстардың бірінде коммуналдық тариф арқылы жаңғыртуға жиналған 2 млрд теңге дивидендке кетіп, жаңғыртудың өзіне 25 млн ғана бөлінген, ал желідегі шығын орта есеппен 30%-ға жетеді.
Ұйым басшысының айтуынша, «Казпотребнадзор» жол полициясы бойынша зерттеу жүргізген: сауалнамаға қатысқан он адамның тоғызы пара бергенін мойындаған. Айыппұл қатаңдатылғаннан кейін ұйым жаңа зерттеу жоспарлап отыр. «Казпотребнадзордың» сайты бұғатталған, ал сот шешімі бойынша ұйым Жаңа жылға дейін атауын ауыстыруға тиіс. Әбдіжаппаров ұйымның атауы Тұтынушылар құқығын қорғау агенттігін құру туралы алғашқы бұйрықта болғанын, бірақ Президентке және Әкімшілікке жүгінгеннен кейін алынып тасталғанын айтты. Ұйымның жұмысын еріктілер мен сарапшылар қолдайды.
«Радиоточка» материалдары бойынша.
