Назарбаев Зияткерлік мектебіне (НЗМ) Қазақстан азаматы болып табылатын кез келген алтыншы сынып оқушысы түсе алады. Ол үшін ата-анасы eGov.kz арқылы өтінім береді, ал бала көктемде екі күндік тест тапсырады. Ең үздіктері Президенттің «Өркен» білім беру грантын алады: оқу ақысын мемлекет толық төлейді. 2026 жылы өтінім 5 қаңтардан 9 ақпанға дейін қабылданды, тест 27–28 наурызда өтті. Конкурс — бір орынға шамамен 10 адам, Алматы мен Астанада одан да жоғары.
НЗМ-ге кім түсе алады
Негізгі қабылдау — 7-сыныпқа. Оған жалпы білім беретін мектептердің 6-сынып оқушылары, оның ішінде шетелде оқитын балалар да қатыса алады. 7–9-сыныптарда оқып жүрген, сыныпта қайта қалдырылған немесе осы жылы өтінім беріп қойған балалар жіберілмейді. 8 және 9-сыныптарға грант тек жаңадан ашылған НЗМ мектептерінде беріледі.
Қазір желіде еліміздің түрлі қалаларында 21 мектеп бар. Алғашқысы 2008 жылы Астанада ашылды. «Өркен» грантының ережесі Оқу-ағарту министрлігінің 2023 жылғы 14 тамыздағы № 255 бұйрығымен бекітілген. 2026 жылғы тамызда министрлік құжат тапсыру тәртібін нақтылады.
2010 жылдардың ортасында «Радиоточка» Мара Абдрахманованың НЗМ-ге кез келген тілекші түсе алады деген сөзін тақырыпқа шығарған. Бұл қағида өзгерген жоқ: табельдегі баға, мектеп пен тіркелген мекенжай рөл атқармайды. Тек тест балы шешеді.
НЗМ-ге құжатты eGov арқылы қалай тапсыруға болады
- eGov.kz сайтында «Өркен» гранты бойынша НЗМ конкурсына құжат қабылдау қызметін таңдап, ата-ананың ЭЦҚ-сымен кіріңіз.
- Сынып пен оқу жылы көрсетілген табельдің сканерленген көшірмесін немесе мектептен анықтаманы және баланың 3×4 түрлі түсті фотосын тіркеңіз (ашық фон, көзілдіріксіз және бас киімсіз, 1 МБ-тан аспауы керек).
- Туу туралы куәліктің деректерін жүйе өзі алады.
- Құжаттар бір жұмыс күнінде тексеріледі. Содан кейін жеке кабинетте рұқсаттама пайда болады, оны тестке ала бару керек.
Құжатты кез келген НЗМ мектебінің қабылдау комиссиясына өзіңіз де тапсыра аласыз.
Тест неден тұрады және қанша балл керек
Тест мектеп бағдарламасын білуді емес, қабілетті тексереді. Оны НЗМ-нің Педагогикалық өлшеулер орталығы құрастырады, ал нәтижесін Нидерландыдағы Cito институты өңдейді. Ең жоғары балл — 1 500.
| Күн | Тест бөлімі | Тапсырма саны | Ең жоғары балл |
|---|---|---|---|
| 1-күн, 120 минут | Математика | 40 | 400 |
| Сандық сипаттамалар (логикаға және сандарды салыстыруға арналған есептер) | 20 | 300 | |
| Жаратылыстану (физика, химия, биология, география) | 20 | 200 | |
| 2-күн, 120 минут | Қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде оқу сауаттылығы | 60 | әр тілге 200-ден |
Грантқа таласу үшін математикадан кемінде 140 балл (35%) және сандық сипаттамалардан кемінде 120 балл (40%) жинау керек. Әрі қарай бәрін таңдалған мектеп ішіндегі рейтинг шешеді: грантты жалпы балы жоғары балалар алады. Балл тең болса, алдымен математикаға, содан кейін жаратылыстануға, сандық сипаттамаларға және бірінші тілге қарайды. Апелляция қарастырылмаған. Нәтиже тест аяқталғаннан кейін 40 күннен кешіктірілмей nis.edu.kz сайтында жарияланады.
НЗМ-де конкурс қандай және квота бар ма
Грант саны әр мектепке алдын ала бөлінеді. Квота деген осы: бала тек өзі сияқты сол мектепті таңдағандармен ғана жарысады. Білім порталдарының НЗМ деректері негізінде жасаған есебі бойынша, 2026 жылы 2 814 грантқа 28 112 алтыншы сынып оқушысы таласқан. Бұл — бір орынға шамамен 10 адам. Алматыда конкурс 15 адамға жуық, Астанада 13 адамға дейін жеткен. Сондықтан шағын қалаларда мүмкіндік көбірек.
Өте алмағандар оқу жылы бойы резервтік тізімде тұрады. Біреу кетсе, оның гранты рейтингтегі келесі балаға өтеді. Бос орындарға ақылы оқу да болады — оған әр мектеп өз іріктеуін өткізеді.
Ақылы дайындық керек пе
Міндетті дайындық жоқ. НЗМ жыл сайын тест сипатталған буклет шығарады, оны nis.edu.kz сайтынан жүктеп алуға болады. Дегенмен көп отбасы, әсіресе конкурс жоғары Алматы мен Астанада, репетитор жалдайды немесе баланы курсқа береді. Бірақ тест логика мен оқу сауаттылығына құрылған. Сондықтан ең пайдалысы — үнемі есеп шығару және үш тілде кітап оқу.
Оқушы оқудан шығарылмаса және Қазақстан азаматтығынан шықпаса, «Өркен» гранты мектеп бітіргенге дейін сақталады. Салыстыру үшін негізгі бітіру емтиханының, яғни ҰБТ мен оның шекті балының ережесін де білген пайдалы. Жаңа қабылдау туралы хабарландыру nis.edu.kz және egov.kz сайттарында жарияланады.
