McDonald’s Қазақстаннан 2023 жылғы қаңтарда жеткізілім мәселесіне байланысты кетті. Қазақстандағы 24 мейрамхананың шикізатының негізгі бөлігі Ресейден әкелінетін. McDonald’s Ресей нарығынан кеткен соң, ол жақтан осы брендпен өнім сатып алу мүмкін болмай қалды. Еуропадан жеткізуші іздеу қымбат әрі сенімсіз болып шықты. Мейрамханалар жабылған жоқ: 2023 жылғы қарашадан бастап олар I’M деген жергілікті брендпен жұмыс істейді.
McDonald’s Қазақстанға қалай келді
2016 жылғы ақпанда франшиза иесі, кәсіпкер Қайрат Боранбаев Қазақстанда McDonald’s-тың 15 мейрамханасы ашылатынын хабарлады. Алғашқысы – Астанада, кейін Алматыда, одан әрі бүкіл елде. Оның айтуынша, алғашқы мейрамханаға 3,5 млн доллар салынған. Бұл жоспар туралы сол кезде Қазақстанның көп сайттары, соның ішінде «Радиоточка» да жазды: үш жылда 15 мейрамхана ашу көзделген еді.
Алғашқы McDonald’s Астанада 2016 жылғы 8 наурызда ашылды, оған Нұрсұлтан Назарбаев барды. Желі жоспарды тез асып түсті: 2022 жылдың күзіне қарай Алматы, Астана, Атырау, Ақтөбе, Қостанай және Қарағандыда 24 мейрамхана жұмыс істеді, онда шамамен екі мың адам еңбек етті. Желіні Food Solutions KZ компаниясы басқарды.
McDonald’s Қазақстаннан неге кетті
Себеп – жеткізілім тізбегінде. Қазақстандағы желіге арналған ет котлеттері мен басқа шикізат негізінен ресейлік жеткізушілерден, ішінара көрші елдерден келетін. 2022 жылғы мамырда McDonald’s Украинадағы соғысқа байланысты Ресейден кетті. Осыдан кейін қазақстандық серіктес ресейлік зауыттардан McDonald’s брендімен өнім сатып ала алмады. Компанияның түсіндіруінше, бәрін Еуропадан тасу тиімсіз әрі тым қауіпті болды.
| Күні | Не болды |
|---|---|
| 2016 жылғы 8 наурыз | Астанада McDonald’s-тың алғашқы мейрамханасы ашылды |
| 2022 жылғы 17 қараша | Желі «жеткізілімдегі шектеулерге» байланысты жұмысын тоқтатты |
| 2023 жылғы 5 қаңтар | Мейрамханалар енді McDonald’s брендімен жұмыс істемейтіні жарияланды |
| 2023 жылғы 23 қаңтар | Мейрамханалар атаусыз, «Біз ашықпыз» және «Мы открыты» деген жазулармен ашылды |
| 2023 жылғы 16 тамыз | Маңдайшаларда «Мен Араймын» сияқты уақытша атаулар пайда болды |
| 2023 жылғы 23 қараша | Желі I’M деген тұрақты атау алды |
Қайрат Боранбаев 2022 жылы газды қайта сату ісі бойынша ұсталып, 2023 жылы сотталды. Толығырақ – Қайрат Боранбаев кім және қазір неге иелік ететіні туралы материалда. Компания McDonald’s-тың кетуіне ресми себеп ретінде дәл жеткізілімді атаған.
McDonald’s-тың орнында не ашылды
McDonald’s-тың орнында I’M желісі жұмыс істейді. Оны сол Food Solutions KZ компаниясы басқарады. Логотиптегі «i» әрпінің үстіндегі нүкте жүрекпен ауыстырылған, ал «М» әрпі бұрынғы атауды еске салады. Бренд іске қосылғанда компания жергілікті өндірушілермен белсенді жұмыс істейтінін мәлімдеді. Forbes Kazakhstan деректері бойынша, I’M желісі әлі де Қайрат Боранбаевпен байланысты. 2024 жылы Food Solutions KZ басшысы болашақта McDonald’s-тың оралуы мүмкін екенін, бірақ қазір компания «өз тарихын жасағысы келетінін» айтқан.
Salam Bro – бұрынғы McDonald’s па?
Жоқ. Salam Bro – бөлек қазақстандық бургер желісі, ол бұрынғы McDonald’s мейрамханаларымен байланысты емес. Salam Bro желісін KEX Group компаниясы басқарады, оның негізін қалаушы – Асхат Мекебай. Желінің көпшілікке танымал жүзі ұзақ уақыт блогер Жеңіс Омаров (Zheka Fatbelly) болды. Ол 2024 жылғы қарашада иелер қатарынан шыққанын хабарлады.
Фастфуд нарығының басқа ірі ойыншылары қалды: Қазақстандағы KFC-ді кувейттік Americana Group басқарады, ал Burger King желісі 2025 жылғы наурыздан бастап Holten Group-қа тиесілі. Мәміле кезінде елде оның 50-ден астам мейрамханасы болған.
Нақты желінің артында кім тұрғанын компанияның БСН-і бойынша egov.kz және stat.gov.kz сервистері арқылы тексеруге болады.
