Ұзындығы шамамен 303 шақырым болатын Бақты — Аягөз теміржолы Абай облысында 2025 жылғы шілдеден бері салынып жатыр. Келісімшарт бойынша құрылыс жұмыстары 2027 жылғы 31 желтоқсанға дейін аяқталуы керек. Ал 2026 жылы қоғамдық тыңдауға шығарылған түзетілген ТЭН-де екі кезектің де іске қосылуы 2028 жылдың IV тоқсанына белгіленген. Бұл желі Қытаймен шекарада үшінші теміржол өткелін — Бақты — Шәуешек (қытайша Тачэн) өткелін ашады. Ол жылына 20–25 млн тонна жүк өткізе алады.
Бақты — Аягөз: құрылыс мерзімі
Жоба туралы әңгіме он жылға жуық уақыттан бері жүріп келеді. 2010 жылдардың ортасында-ақ «Радиоточка» елдің шығысында жаңа теміржол салу жоспары туралы жазған. 2017 жылғы наурызда сол кездегі Шығыс Қазақстан облысының әкімі Даниал Ахметов пен «Қазақстан темір жолы» (ҚТЖ) басшылығы көршілес қытай округінің билігімен Қарамай — Тачэн — Аягөз желісін зерттеуге келісті. Ол кезде Бақты — Аягөз қазақстандық учаскесі 270 шақырым деп бағаланған.
- 2023 жылғы желтоқсан — Премьер-министр Әлихан Смайылов жобаға ресми старт берді.
- 2025 жылғы 21 шілде — құрылыс жұмыстары басталды. Тапсырыс беруші — ҚТЖ, бас мердігер — қытайлық China Harbour Engineering Company.
- 2026 жылғы шілде — Көлік министрлігінің дерегінше, 20 млн текше метрден астам жер жұмысы атқарылды, бұл жоспардың 52%-ы. Жер төсемін 2026 жылғы қазанда аяқтау жоспарланған. Құрылыста 1379 адам және 884 техника жұмыс істеді.
- 2027 жылғы 31 желтоқсан — келісімшарт бойынша құрылыс-монтаж жұмыстарының аяқталу мерзімі.
- 2028 жылғы IV тоқсан — түзетілген ТЭН бойынша екі кезектің іске қосылуы.
Бақты — Аягөз жолы қанша тұрады
Ресми сандар әртүрлі. 2024 жылғы қарашада Абай облысының әкімі Нұрлан Ұранхаев жобаның құнын 577,5 млрд теңге деп атады. 2026 жылғы қыркүйекте қоғамдық тыңдау порталына шығарылған ТЭН-нің түзетілген есебінде болжамды құн — 880,15 млрд теңге. Түпкілікті санды бекітілген жобалау-сметалық құжаттама көрсетеді.
| Көрсеткіш | Мәні |
|---|---|
| Ұзындығы | шамамен 303 км (құрылыс ұзындығы — 301,5 км) |
| Стансалар мен разъездер | 11 бөлу бекеті |
| Көпірлер | 68 |
| Су өткізу құбырлары | 355 |
| Жүк | жылына 20–25 млн тоннаға дейін |
| Құны | 577,5 млрд теңге (әкімдік, 2024) — 880,15 млрд теңге (ТЭН, 2026) |
Қытаймен үшінші өткел не үшін керек
Қазір Қытайға пойыздар екі өткел арқылы өтеді: Достық — Алашанькоу және Алтынкөл — Қорғас. Екеуі де жүктелген. Жобаға 2023 жылы старт берілгенде айтылған бағалау бойынша, жаңа желімен Қазақстан мен Қытай арасындағы теміржолдың өткізу қабілеті жылына 28 млн тоннадан шамамен 48 млн тоннаға дейін артады.
Көлік министрлігі бұл жол Өзбекстан мен Орталық Азияның басқа елдеріне қарай тағы бір дәліз ашып, артық жүктелген Сарыағаш — Ташкент учаскесін жеңілдетеді деп күтеді. Абай облысының тұрғындары үшін бұл жұмыс орны да: құрылыста Ай, Шолпан, Үржар және Бақты аудандарында вахталық қалашықтар жұмыс істейді.
Қазақстандағы жаңа теміржолдар: тағы не салынып жатыр
Бақты — Аягөз — ҚТЖ бағдарламасының бір бөлігі. Бағдарлама бойынша 2029 жылға дейін 5000 шақырым жол салынып, жаңғыртылады. Негізгі жобалар:
- Достық — Мойынты — ұзындығы 836 км екінші жолдар. Олар бойынша қозғалысты 2025 жылғы 30 қыркүйекте Президент Қасым-Жомарт Тоқаев іске қосты. Желі елдің сол шығысынан орталыққа қарай жүріп, Қытайдан келетін басты бағытты жеңілдетеді.
- Мойынты — Қызылжар — ұзындығы 300 км-ден асатын жаңа желі. 2026 жылғы шілдеде жер жұмыстары 93%-ға, жол төсеу 51%-ға орындалған. Оны 2026 жылдың соңына дейін аяқтау жоспарланған; бағыт 149 км-ге қысқарады.
- Дарбаза — Мақтаарал — Түркістан облысындағы 127,6 км желі, Өзбекстанға шығатын тағы бір жол.
Бұл жобалардағы Қытайдың рөлі және шекарадағы басты құрлық торабы — Қорғас туралы да бөлек жаздық.
