QS рейтингі бойынша Қазақстандағы ең үздік жоғары оқу орны – әл-Фараби атындағы ҚазҰУ. 2026 жылғы маусымда жарияланған QS World University Rankings 2027 рейтингінде ол әлемде 177-орын алды. Одан кейін Гумилев атындағы ЕҰУ (338-орын) мен Satbayev University (351-орын) тұр. Times Higher Education рейтингінде Назарбаев Университеті көш бастап тұр: ол алғаш рет әлемдік 401–500 тобына енді. QS тізіміне барлығы 18 қазақстандық ЖОО кірді.
2026 жылғы Қазақстан ЖОО-ларының рейтингі: QS-тегі орындар
QS – университеттерді ғалымдар мен жұмыс берушілер арасындағы беделіне, дәйексөз санына, шетелдік студенттер мен оқытушылардың үлесіне қарай бағалайтын британдық агенттік. Соңғы екі шығарылымдағы қазақстандық ЖОО-лардың орны:
| Жоғары оқу орны | Қала | QS 2027 (2026 жылғы маусым) | QS 2026 (2025 жылғы маусым) |
|---|---|---|---|
| Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ | Алматы | 177 | 166 |
| Гумилев атындағы ЕҰУ | Астана | 338 | 317 |
| Satbayev University | Алматы | 351 | 331 |
| Абай атындағы ҚазҰПУ | Алматы | 634 | 628 |
| Әуезов атындағы ОҚУ, Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті, Ясауи университеті, Бөкетов атындағы Қарағанды университеті | Шымкент, Алматы, Түркістан, Қарағанды | 780–1000 аралығында | 697–950 |
Қалған он ЖОО мыңыншы орыннан төмен тұр. 2026 жылы алғашқы төрт университеттің бәрі сәл төмендеді. Рейтингтегі қазақстандық ЖОО саны 20-дан 18-ге азайды: Петропавлдағы Қозыбаев атындағы университет пен Семейдегі Shakarim University тізімнен шықты.
QS-тің 2026 жылғы пәндік рейтингтерінде нәтиже жақсырақ. Ғылым және жоғары білім министрлігінің дерегінше, онда 13 қазақстандық ЖОО 70 позицияға ие болды. Абай атындағы ҚазҰПУ «Білім беру» бағыты бойынша әлемде 41-орын алды. Қазақстандық университет QS пәндік рейтингінің үздік 50-дігіне алғаш рет енді.
Назарбаев Университеті және THE рейтингі
Назарбаев Университеті QS жалпы рейтингіндегі қазақстандық ЖОО-лар тізімінде жоқ. Есесіне Times Higher Education-тің 2026 жылғы рейтингінде (2025 жылғы қазанда жарияланды) ол алғаш рет 401–500 тобына кірді. Бұл – THE рейтингіне қатысқан қазақстандық ЖОО-лардың тарихындағы ең жақсы нәтиже. ҚазҰУ онда 1201–1500 тобында тұр. THE тізімінде Қазақстанның бес ЖОО-сы бар, олардың қатарында ЕҰУ, Satbayev және аграрлық университет те бар. Бұл – Орталық Азия мен Кавказдағы басқа елдердің бәрінен көп.
Қай ЖОО-лардың лицензиясы қайтарып алынды
Рейтингтер нарықтың жоғарғы жағын көрсетеді, ал төменгі жағы соңғы жылдары тазаланып келеді. Ғылым және жоғары білім министрлігі ЖОО-ларды үш кезеңмен тексереді. Үшінші тексеруден кейін де кемшіліктер түзелмесе, лицензия қайтарып алынады. Білім сапасын қамтамасыз ету комитетінің дерегінше, 2021 жылдың соңына дейінгі екі жылда ғана 14 ЖОО жабылды, ал 60 университет жекелеген мамандықтар бойынша 360 лицензиясынан айырылды. Ең ірісі – Шымкенттегі Өңірлік әлеуметтік-инновациялық университет еді, онда 35 мыңға жуық студент оқыған. Жабылған ЖОО-лардың бірінің студенттерін тестпен тексергенде, олардың 90%-дан астамы тесттен өте алмады.
Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек 2026 жылғы мамырда хабарлағандай, соңғы үш жылда үш ЖОО лицензиясынан айырылды: Ақтөбедегі Қазақ-орыс халықаралық университеті және Атырау мен Шымкенттегі бір-бір жоғары оқу орны. Министрдің айтуынша, тағы кемінде екі ЖОО бойынша жұмыс жүріп жатыр, бірақ олардың атауын ол атамады.
Жұмыс берушілер нені бағалайды: диплом ба, білім бе
2010-жылдары «Радиоточка» порталы қазақстандық ЖОО-лар туралы «Диплом – бәрі, білім – ештеңе» деген тақырыппен жазған еді. Ол кезде нарықта әлсіз ЖОО көп болды, ал қоғам білімнен гөрі дипломды жоғары бағалады. Содан бері мемлекет мұндай ЖОО-лардың бір бөлігін жауып, нәтижеге – түлектердің жұмысына қарай бастады.
Бұл нәтижені «Атамекен» ҰКП министрлік үшін жасайтын білім беру бағдарламаларының рейтингі өлшейді. 2025 жылғы рейтингте 95 173 түлектің деректері зерттелді: олардың 84%-ы жұмысқа орналасқан, жас маманның медианалық жалақысы – 203 398 теңге. Аграрийлер, ветеринарлар, инженерлер және жаратылыстану ғылымдарының түлектері жұмысқа жақсы орналасады, ал ең жоғары жалақы тау-кен және металлургия мамандарында. Бұл рейтингте жұмыс берушілер ЖОО-ның брендін емес, нақты бағдарламаны бағалайды: түлек жұмысты қаншалықты тез тапты және қанша алады.
ЖОО таңдағанда бірден үш нәрсеге қараған пайдалы: әлемдік рейтингтегі орны, өз мамандығыңыз бойынша «Атамекен» рейтингі және оқу ақысы. ҚазҰУ, ЕҰУ және басқа университеттерде бір жыл оқу қанша тұратынын Алматы мен Астана ЖОО-ларының оқу ақысы туралы материалда талдадық. ЖОО-ның лицензиясын elicense.kz мемлекеттік тізілімінен тексеруге болады.
