Қазақстандағы әуежайлардың көбі мемлекетке, яғни облыс әкімдіктеріне тиесілі. Бірақ ең көп жолаушы өтетін Алматы әуежайын 2021 жылдан бері түрік TAV Airports компаниясы бақылайды, ал 2026 жылы ол әуежайды толық сатып алуға келісті. Астана әуежайы, керісінше, 2025 жылғы қаңтарда қала меншігіне қайтып оралды. Тағы бірнеше өңірлік әуежай қазақстандық жеке компаниялар мен кәсіпкерлерге тиесілі, ал мемлекеттің алты әуежайы жекешелендіру жоспарына енгізілген.
Қазақстан әуежайлары кімге тиесілі: қысқа кесте
Елде сертификатталған 24 әуежай бар. Төменде ірі әуежайлар мен иелері туралы ашық дерек бар әуежайлар берілген. Мәліметтер компаниялардың есептілігі мен Forbes Kazakhstan, Tengrinews, Orda.kz және Ulysmedia жарияланымдары бойынша жиналды (2025–2026 жылдардағы дерек).
| Әуежай | Иесі немесе операторы |
|---|---|
| Алматы | TAV Airports (Түркия, француздық Groupe ADP құрамында) — 85%, қалған 15%-ын сатып алу туралы 2026 жылы жарияланды |
| Астана (Нұрсұлтан Назарбаев) | 2025 жылғы қаңтардан бері 100%-ы Астана әкімдігінде |
| Қарағанды (Сарыарқа) | Тимур Турловтың Turlov Private Holding компаниясы — 60%, Ерлан Оспанов — 35%, Айдан Аканов — 5% |
| Ақтау | Маңғыстау облысының әкімдігі, 2036 жылға дейін түрік ATM Grup (YDA Group) компаниясының сенімгерлік басқаруында |
| Орал | «Ретранс» АҚ — 49%, Дәулетхан Қылыбаев — 49%, «Уральск менеджмент» ЖШС — 2% |
| Жезқазған | «Қазақмыс» корпорациясының құрылымы |
| Қостанай, Петропавл, Талдықорған, Павлодар және т.б. | Жергілікті әкімдіктер |
Алматы әуежайы кімге тиесілі
Алматы әуежайы түрік TAV Airports компаниясына тиесілі. Мәміле 2020 жылы 415 млн долларға жасалды, бірақ пандемия салдарынан баға төмендеді: 2021 жылғы сәуірде сатып алушылар 365 млн доллар төледі. Жолаушылар саны ковидке дейінгі деңгейге жетсе, тағы 50 млн доллар қосып төлеуге уәде берді. TAV 85% үлес алды. Қалған 15%-ын Kazakhstan Infrastructure Fund иеленді. Бұл қордың негізгі салымшысы — мемлекеттік Kazyna Capital Management (қазіргі атауы — Qazaqstan Investment Corporation, «Бәйтерек» холдингінің құрамында). Бұл туралы TAV Airports компаниясының өзі хабарлаған.
2026 жылғы шілдеде Qazaqstan Investment Corporation жобадан шығатынын мәлімдеді: TAV оның 15% үлесін 133 млн долларға сатып алады. Мәміле жабылған соң түрік холдингі әуежайдың жалғыз иесі болады. Әуежайды сатып алған кезде TAV жаңа халықаралық терминалға шамамен 200 млн доллар салуға уәде берген еді. Терминал 2024 жылы ашылды.
TAV-қа дейін әуежай 2011 жылдан бері нидерландтық Venus Airport Investments B.V. компаниясына тиесілі болды. Forbes Kazakhstan дерегі бойынша, бұл компанияны кәсіпкер Тимур Құлыбаев бақылаған. Одан да бұрын әуежайға Meridian Capital пен SAT Info Systems тең үлеспен иелік еткен. Сол 2010 жылдардың ортасында қазақстандық БАҚ ел әуежайларының иелері туралы тұтас мақалалар топтамасын жариялаған еді. Содан бері жағдай едәуір өзгерді.
Астана әуежайын кім басқарады
2023 жылғы 7 қарашада елорда әуежайы БАӘ инвесторымен байланысты Terminals Astana Airport Management компаниясының сенімгерлік басқаруына берілді. Шарт 2025 жылғы 7 қаңтарда аяқталды да, акциялардың 100%-ы Астана әкімдігіне өтті. Сенімгерлік басқару дегеніміз — нысанды жеке компания басқарып, оған қаржы салады, бірақ меншік иесі мемлекет болып қала береді.
2026 жылдың көктемінде көлік министрі Нұрлан Сауранбаев жаңа инвестор әлі табылмағанын, түрлі нұсқалар қаралып жатқанын айтты. Әзірге әуежай бюджет есебінен дамиды. Қала екінші ұшу-қону жолағын салғысы келеді. Әкім Жеңіс Қасымбектің бағалауынша, бұл жобаға 150–190 млн доллар қажет. Сонда әуежайдың өткізу қабілеті жылына 9 млн жолаушыдан 16–18 млн жолаушыға дейін артады.
Қай әуежайлар жекеге беріледі
2025 жылғы қарашада Үкімет бәсекелес ортаға берілетін мемлекеттік кәсіпорындардың тізбесін бекітті. Оған мына әуежайлар енді:
- 2026 жылы — Қызылорда («Қорқыт Ата»), Шымкент, Атырау және Ақтөбе;
- 2027 жылы — Павлодар мен Түркістан әуежайлары сенімгерлік басқаруға беріледі.
Сатып алушыларға қойылатын басты талап — инфрақұрылымға қаржы салу және әуежайдың бейінін сақтау. Бұрынғы әрекеттер оңай болған жоқ. 2022 жылы Шымкент әуежайын 5,6 млрд теңгеге сатып алу құқығымен басқаруға беру ұсынылды, бірақ конкурс өтпей қалды. 2024 жылы Қостанай облысының әкімдігі жергілікті әуежайдың 49%-ын 4,7 млрд теңге бағамен сатпақ болды, бұл мәміле де жасалмады.
Жаңа әуежайларды мемлекет өзі салуды жалғастырып жатыр: мысалы, елдің шығысында Зайсан мен Катонқарағай әуежайларын іске қосуға дайындап жатыр. Ал әуе сапарларына сұраныс өсіп келеді: жыл басынан бері қазақстандық әуе компаниялары 12,4 млн жолаушы тасымалдады.
Әуежай иесін қайдан тексеруге болады
Әуежайлардың қазіргі иелерін акционерлік қоғамдардың Қаржылық есептілік депозитарийі сайтындағы есептерінен, ал компания облигация шығарған болса, KASE сайтынан көруге болады. Сертификатталған әуежайлардың тізімін Қазақстанның Авиациялық әкімшілігі жүргізеді, ал жекешелендіру лоттары e-auction.e-qazyna.kz порталында жарияланады.
