Қырғызстанның Экономика және коммерция министрлігі 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап елде энергетиктерге тыйым салуды ұсынды. Тыйым тонизирлеуші сусындарды әкелуге, өндіруге, сақтауға, көтерме және бөлшек саудада, оның ішінде интернет арқылы сатуға, сондай-ақ оларды ішуге қатысты болады. Бұл туралы министрлік қоғамдық талқылауға шығарған заң жобасында айтылған. Құжат әлі қабылданған жоқ.
Жобада бір литрінде 150 мг-нан астам кофеин немесе басқа да, соның ішінде өсімдік текті ынталандырғыш заттар, сондай-ақ таурин, L-карнитин, глюкуронолактон және соларға ұқсас заттар бар алкогольсіз және әлсіз алкогольді сусындар тонизирлеуші деп аталады. Шай, кофе, солардың негізінде жасалған сусындар және кәдімгі алкогольсіз сусындар тыйымға кірмейді. Транзитке де тыйым салынбайды: егер энергетиктер ел ішінде сатылмаса, оларды Қырғызстан арқылы ЕАЭО-ның кеден ережелері бойынша тасуға болады.
Министрлік бастаманы балалар мен жасөспірімдердің денсаулығын қорғау қажеттілігімен түсіндіреді. 2025 жылы Қырғызстанда 54,2 млн литр энергетик ішілген, бұл шамамен 129 млн банка: оның 25,3 млн литрі елде өндіріліп, 29,7 млн литрге жуығы сырттан әкелінген. 2026 жылдың алғашқы жарты жылында ғана тұтыну 36,1 млн литрге жетті. Бішкекте 231 жоғары сынып оқушысы арасында жүргізілген сауалнама мектеп оқушыларының 22%-дан астамы энергетик ішетінін, ал олардың 40%-ға жуығы аптасына кемінде үш рет ішетінін көрсетті.
Қырғызстан бұл тыйымға бірнеше апта бойы жақындап келеді. 5 қарашада президент Садыр Жапаров үкіметке энергетиктерді өндіруге және әкелуге тыйым салуды тапсырды. 10 қарашада Экономика министрлігі оларды әкелуге жарты жылға тыйым салуды ұсынды. Сонымен қатар Жогорку Кеңес депутаты Эрулан Кокулов энергетиктерді кәмелетке толмағандарға сатуға тыйым салу туралы заң жобасын енгізді: онда азаматтарға 10 мың сом, компанияларға 35 мың сом айыппұл қарастырылған, бұл шамамен 51 мың және 178 мың теңге. Жаңа жоба олардың бәрінен асып түседі: тыйым жасына қарамастан барлығына қатысты болады.
Қазақстанда энергетиктерге 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап акциз салынады: қазір ол бір литрге 100 теңге, 2027 жылы 140 теңгеге, ал 2028 жылдан бастап 180 теңгеге дейін өседі.
