Альцгеймер ауруы мидың екі бөлігін – энторинал қыртыс пен бадамша тәрізді денені – дәрігерлер әдетте алдымен тексеретін гиппокамптан бұрын кішірейтуі мүмкін. Джонс Хопкинс университеті ғалымдарының бағалауынша, мұндай өзгерістер жады алғаш бұзылғанға дейін он жылға дейін бұрын суреттерде көріне бастайды. Жұмыс NeuroImage: Reports журналында жарияланып, Нейроғылымдар қоғамының жыл сайынғы Neuroscience 2026 конгресінде таныстырылды.
Зерттеушілер екі тәуелсіз жобадан – америкалық ADNI бағдарламасы мен BIOCARD зерттеуінен алынған жүздеген МРТ және ПЭТ суретін талдады. Бұл жобаларда аурудың әр сатысындағы адамдар жылдар бойы бақыланған: белгілері жоқтар, жады алғаш бұзыла бастағандар және соңында осы аурудан қайтыс болғандар. Екі топта да ауру басталғанда энторинал қыртыс пен бадамша тәрізді дене гиппокампқа қарағанда көбірек тінін жоғалтқан. Энторинал қыртыс бұрын есте сақталғанды еске түсіруге көмектеседі, ал бадамша тәрізді дене эмоцияға байланысты жадыға жауап береді.
Ми кішірейген аймақтар тау ақуызы жиналған жерлермен сәйкес келді – Альцгеймер ауруында бұл ақуыз шумақтарға жабысып, жүйке жасушаларының жұмысына кедергі келтіреді. Сондықтан ғалымдар бұл екі аймақты аурудың ерте белгісі ретінде пайдаланып, гиппокамппен бірге кімнің жады нашарлай бастайтынын дәлірек болжауға болады деп санайды.
«Біз мидағы ерте өзгерістерді анықтадық – атрофия белгілері клиникалық белгілер пайда болғанға дейін он жылға дейін бұрын көрінеді», – деді жұмыстың аға авторы, биоинженер Майкл Миллер. Оның айтуынша, басты үміт – емді бұл өзгерістер жадыдан білінетін 15 жылдан кейін емес, олардың екінші-төртінші жылында бастау. Университеттегі Альцгеймер ауруын зерттеу орталығының директоры Мэрилин Альберт мақсат – ауруды кейінге қалдыру немесе тіпті тоқтату үшін адамдарды белгілер пайда болғанға дейін емдеу екенін қосты.
Бұл жұмыс негізінде дайын тест әзірге жоқ: ғалымдар ықтимал ерте белгілерді тапты, бірақ дәрігерлер олар арқылы нақты адамда ауру болатынын әлі болжай алмайды. Енді команда тау ақуызы жиналған жерлердің айналасындағы жасушаларда қандай процестер жүретінін зерттемек – бұл жаңа дәрілерге нысана табуға көмектесуі мүмкін. Авторлардың пікірінше, болашақта отбасында Альцгеймер ауруы болған адамдарға мұндай суреттерді 30–40 жаста-ақ түсіруге болады.
Қазақстанда Альцгеймер ауруымен ауыратындар саны 5,5 есе көбейді: бұл өсімді ауруды анықтау ісінің жақсарғанымен түсіндіреді.



