Айыппұл тұрағы (ресми атауы — арнаулы тұрақ) — полиция ұсталған көлікті жеткізетін орын. ӘҚБтК-нің 797-бабына сәйкес көлік онда тек «ұстау себептері жойылғанға дейін» тұрады. Яғни жүргізушінің жеке басы анықталғанша, хаттама толтырылғанша немесе бұзушылық түзелгенше, мысалы сақтандыру полисі сатып алынғанша сақталады. 2026 жылы Астана мен Алматыда эвакуация 3 АЕК — 12 975 теңге тұрады. Жеңіл көлікті сақтау бірінші тәулікке 2,5–3 АЕК, ал әрбір келесі тәулікке 5 АЕК (21 625 теңге) болады.
Көлік қандай жағдайда айыппұл тұрағына жіберіледі
Негіздердің толық тізімі Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексте берілген. Қарапайым жүргізуші үшін ең негізгілері мыналар:
- міндетті автосақтандыру полисі жоқ (230-баптың 2-бөлігі);
- көлік нөмірсіз, жалған немесе жабық нөмірмен жүр (590-бап);
- көлік қозғалысқа кедергі келтіреді немесе мүгедектігі бар адамдарға арналған орында тұр (597-баптың 3 және 4-бөліктері);
- жүргізуші мас күйде немесе рөлді мас адамға берген (608-бап);
- жүргізушінің куәлігі немесе жеке куәлігі жоқ (612-бап);
- жүргізуші медициналық куәландырудан бас тартты (613-бап).
Адам зардап шеккен жол апатынан кейін көлік Қылмыстық-процестік кодекс бойынша алынуы мүмкін. Бұл жағдайда оның айғақ ретінде қажет-қажет еместігін тергеуші шешеді.
Төленбеген айыппұл, тонировка, қатты шығатын пайдаланылған газ дыбысы және ақылы тұраққа төленбеген ақы көлікті эвакуациялауға негіз бола алмайды. Ақылы тұраққа төлемегені үшін 1 АЕК айыппұл салынады, бірақ көлікті алып кетпейді.
Эвакуация туралы сұрақ бұрыннан көп. 2010 жылдары «Радиоточка» порталы көлікті айыппұл тұрағына не үшін алып кетуі мүмкін екенін талдаған. Содан бері ережелер нақтыланып, ең ірі екі қалада эвакуация мен сақтау ақылы болды.
2026 жылы эвакуация мен айыппұл тұрағы қанша тұрады
«Жол жүрісі туралы» заңға 2025 жылғы 17 шілдеде енгізілген түзетулер Астана мен Алматы мәслихаттарына эвакуация мен сақтау ақысын өздері белгілеуге құқық берді. Айыппұл тұрағы алдымен Астанада (мәслихаттың 2026 жылғы 19 наурыздағы шешімі), кейін Алматыда (2026 жылғы 4 қазаннан бастап) ақылы болды.
| Қызмет | Астана | Алматы |
|---|---|---|
| Эвакуация | 3 АЕК — 12 975 теңге | 3 АЕК — 12 975 теңге |
| Жеңіл көлікті сақтау, бірінші тәулік | 3 АЕК — 12 975 теңге | 2,5 АЕК — 10 812,5 теңге |
| Әрбір келесі тәулік | 5 АЕК — 21 625 теңге | 5 АЕК — 21 625 теңге |
| Мотоциклдер, бірінші / келесі тәулік | 1 АЕК / 2 АЕК | — |
| 3,5 тоннаға дейінгі жүк көліктері, бірінші / келесі тәулік | 5 АЕК / 7 АЕК | 3,5 АЕК / — |
Демек, Астанада жеңіл көлікті бірінші күні алсаңыз, 25 950 теңге төлейсіз, ал әрбір артық тәулік тағы 21 625 теңге қосады. Эвакуация мен сақтау ақысы айыппұл емес: бұзушылықтың өзі үшін айыппұл бөлек төленеді. Мысалы, тоқтау мен тұрақ ережесін әдеттегідей бұзғаны үшін — 5 АЕК, жаяу жүргіншілер жолында немесе мүгедектігі бар адамдарға арналған орында тұрғаны үшін — 10 АЕК-ке дейін.
Басқа өңірлерде заң мәслихаттарға ақы алу құқығын тікелей бермейді. Алматы облысы мен Абай облысының ережелерінде арнаулы тұрақтар жергілікті бюджет есебінен ұсталатыны жазылған. Егер сізден ақша талап етсе, оны қандай құжат негізінде алатынын сұраңыз.
Көлікті айыппұл тұрағынан қалай алуға болады
- Көліктің қайда екенін және оны не үшін алып кеткенін біліңіз. Астанада жүргізушіге eGov Mobile арқылы хабарлама келеді. Хабарлама келмесе, 102 нөміріне қоңырау шалыңыз.
- Жеке куәлікті, көліктің тіркеу куәлігін, жүргізуші куәлігін, қажет болса сенімхатты алыңыз.
- Ұстау себебін жойыңыз: мысалы, полис болмаса, сақтандыру полисін сатып алыңыз.
- Полицияның әкімшілік практика бөлімшесінен хаттама мен көлікті беруге рұқсат алыңыз.
- Қалаңызда ақылы болса, эвакуация мен сақтау ақысын төлеп, түбіртекті тұраққа көрсетіңіз.
- Кетер алдында көлікті тексеріңіз. Зақым болса, оны актіге жазғызыңыз.
Астанада жүргізуші үлгеріп келіп, бұзушылықты орнында өзі түзесе, көлікті алып кетпейді. Бұл жағдайда тек айыппұл салынады.
Эвакуацияға қалай шағымдануға болады
Көлікті заңды негізсіз алып кетсе немесе сізден артық ақша алса, прокуратураға, әкімшілік полиция бөлімшесіне немесе әкімшілік сотқа шағым беруге болады. Мерзімі — құқығыңыз бұзылған күннен бастап екі ай. Айыппұлды немесе тұрақ ақысын төлеу шешімге шағымдану құқығынан айырмайды. Шағымға, мысалы, «Эвакуатор жұмыс істейді» белгісінің болмауы, бұзушылықтың фото- не бейнежазбасының жоқтығы, көліктің тиеу кезінде зақымдануы себеп бола алады.
Көлік иелерінің басқа міндетті төлемдері туралы 2026 жылғы көлік салығы туралы материалда оқыңыз.
