Александр Клебанов — Қазақстандағы ең бай кәсіпкерлердің бірі. Forbes Kazakhstan журналының 2026 жылғы мамырдағы рейтингінде ол $850 млн байлығымен 14-орында тұр. Оның басты активі — энергетика. Ол серіктесі Сергей Канмен бірге «Орталық Азия электр энергетикалық корпорациясының» (ОАЭК) үлесіне иелік етеді. Бұл холдинг Павлодарды, Петропавлды және Ақмола облысының бір бөлігін жарықпен әрі жылумен қамтамасыз етеді. Ұлы Яков Клебанов Каспий мен Парсы шығанағында теңіз бизнесін дамытып отыр.
Александр Клебанов кім
Forbes Kazakhstan дерегінше, Александр Клебанов 63 жаста. Ол Алматы медицина институтында оқыған, еңбек жолын Алматыдағы ғылыми-зерттеу институттарының бірінде кіші ғылыми қызметкер болып бастаған. Кейін «Итал-Авто» бірлескен кәсіпорнын құрушы ретінде танылып, президенттің ұшуларына қызмет көрсеткен «Беркут» әуе компаниясын ұзақ жыл басқарды. Жұбайы Дарья Клебанова — Мәжілістің бұрынғы депутаты, «Рахат ТВ» телеарнасының бұрынғы президенті.
Соңғы жылдары Forbes Kazakhstan рейтингтерінде Клебановтың байлығы айтарлықтай өсті:
| Рейтинг жылы (мамыр) | Байлығының бағасы |
|---|---|
| 2018 | $263 млн |
| 2020 | $374 млн |
| 2022 | $580 млн |
| 2023 | $398 млн |
| 2024 | $815 млн |
| 2025 | $828 млн |
| 2026 | $850 млн (14-орын) |
Forbes бағасы — салық органдарының дерегі емес, журналдың қолжетімді есептілік бойынша жасаған есебі. Елдегі ең бай кәсіпкерлердің толық тізімін 2026 жылғы миллиардерлер рейтингі туралы материалымызда талдадық.
Клебановтар отбасы қазір неге иелік етеді
Бизнестің негізі — энергетика. Клебанов пен Кан «ОАОЭК» АҚ арқылы ОАЭК-ті бақылайды. Forbes Kazakhstan компания сайтына сілтеме жасап, 47,1% үлесті көрсетеді. Холдингке «Павлодарэнерго» мен «Севказэнерго», Павлодардың №2 және №3 ЖЭО-лары, Петропавлдың №2 ЖЭО-сы, Ақмола облысының желі компаниялары және «Павлодар-Водоканал Северный» кіреді. Forbes дерегінше, ОАЭК-тің 2024 жылғы түсімі 291,7 млрд теңге, пайдасы 17,4 млрд теңге болды. 2024 жылы Клебанов ОАОЭК пен ОАЭК директорлар кеңесінің төрағасы қызметтерінен кетті.
Екінші бағыт — теңіз тасымалы. Яков Клебанов пен Сергей Кан «Circle Maritime Invest» АҚ-на тең үлеспен иелік етеді. Оған 2003 жылы Қазақстандағы 100% қазақстандық капиталы бар алғашқы жекеменшік кеме қатынасы компаниясы ретінде құрылған «Caspian Offshore Construction» ЖШС бағынады. Ұзақ уақыт бойы басты тапсырыс беруші «Қашаған» жобасы болды: есептілікке сәйкес, 2016 жылы ол топ табысының 99%-ын берген. Компания 2021 жылдан бері Таяу Шығыста жұмыс істейді, 2022 жылы Дубайда құрылым ашты. Forbes Kazakhstan Яков Клебановтың байлығын $119 млн деп бағалайды.
- Яков Клебанов Rixos Almaty қонақүйіне иелік ететін компанияның ірі үлесіне де ие.
- Оның активтері арасында «Astana Aviation Services» ЖШС мен жылжымайтын мүлікті басқаратын «Teniz Star» ЖШС-дағы үлестер бар.
2016 жылдан бері не өзгерді
2016–2017 жылдары қазақстандық БАҚ Клебановтар отбасы неге иелік ететінін жан-жақты талдаған еді. Ол кезде тізім ұзынырақ болатын. Forbes Kazakhstan журналының бұрынғы рейтингтеріне қарағанда, оған Sobrio Limited компаниясы арқылы «Қазақтелеком» үлесі (2016–2018 жылдар), «Эксимбанк Қазақстан», KazAir Jet әуе компаниясы және медиа активтер: Tengrinews, «Алаш айнасы», Tengri FM кірген. «Жетінші арна» 2016 жылы сатылды, ал «Каустиктегі» 40% үлес 2013 жылы-ақ сатылған.
Кейін отбасы энергетика мен флотқа ден қойды. Соңғы жылдардағы басты өзгерістер жылу желілеріне қатысты:
- 2022 жыл. Қараша айының соңында ОАЭК құрамындағы Екібастұз ЖЭО-сында ірі апат болды. Мыңдаған тұрғын қатты аязда жылусыз қалды.
- 2024 жыл. «Екібастұзжылуэнерго» әкімдік меншігіне өтті. Kursiv дерегінше, ОАЭК акциялардың 100%-ын 200 мың теңгеге сатқан, ал қабылданған мүліктің құны 5,34 млрд теңге болған. Қаржы министрлігінің Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитетінің төрағасы Нұрмахан Әділбеков сол кезде инвестор мемлекет алдындағы міндеттемелерін орындағанын, бірақ «өз мүмкіндігін есептей алмағанын» айтты.
- 2026 жылғы қаңтар. «Павлодарэнерго» Павлодар мен Екібастұзға қызмет көрсететін «Павлодар жылу желілері» ЖШС-ның 100%-ын мемлекетке тегін берді. Жаңа құрылтайшы — қалалық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық бөлімі.
- 2026 жылғы ақпан. Петропавлдың жылу желілері қала әкімдігіне өтті.
Бұл ретте Павлодар мен Петропавлдағы электр станциялары мен ЖЭО-лар холдинг құрамында қалып отыр. Сонымен қатар 2019 жылы ОАОЭК ОАЭК акцияларын ЕҚДБ мен Ислам инфрақұрылым қорынан сатып алған болатын.
Компаниялар туралы деректі қайдан тексеруге болады
Қазақстандық компаниялардың құрылтайшылары мен басшыларын БСН арқылы eGov.kz порталынан және заңды тұлғалардың мемлекеттік тізілімінен көруге болады. АҚ-лардың, оның ішінде ОАЭК-тің қаржылық есептілігі Қазақстан қор биржасының kase.kz сайтында және Қаржылық есептілік депозитарийінде жарияланады.
