Қайрат Мәми — 20 жылдан астам сот жүйесі мен парламенттегі ең жоғары лауазымдарды атқарған қазақстандық заңгер, мемлекет қайраткері. Ол Жоғарғы сотты екі рет басқарды, Бас прокурор, Сенат төрағасы болды, Конституциялық кеңестің соңғы төрағасы қызметін атқарды. 2022 жылдың соңынан бері мемлекеттік лауазымда жоқ. 2025 жылғы тамызда Президент Қасым-Жомарт Тоқаев оны «Отан» орденімен марапаттады. Жарлықта Мәми «ардагер-құқықтанушы, Алматы қаласы» деп көрсетілген.
Қайрат Мәми: өмірбаяны мен мансабы
Қайрат Әбдразақұлы Мәми 1954 жылғы 9 мамырда Алматы облысы Жамбыл ауданының Жамбыл ауылында туған. 1981 жылы Қазақ мемлекеттік университетінің (қазіргі әл-Фараби атындағы ҚазҰУ) заң факультетін бітірген. Заң ғылымдарының докторы, профессор.
Ол өмірінің басым бөлігін сот саласында өткізді. Еңбек жолын Гурьев (қазіргі Атырау) облыстық сотында судья болып бастады. 1990 жылдары Жоғарғы соттың судьясы және Алматы қалалық сотының төрағасы болды. Одан кейін Әділет министрлігі мен Президент Әкімшілігінде қысқа уақыт жұмыс істеп, ұзақ жылдар бойы ең жоғары қызметтерде болды.
| Жылдар | Лауазымы |
|---|---|
| 1981–1990 | Гурьев облыстық сотының судьясы, кейін төрағасы |
| 1993–1995 | Алматы қалалық сотының төрағасы |
| 1999–2000 | әділет вице-министрі, кейін Президент Әкімшілігі басшысының орынбасары |
| 2000–2009 | Жоғарғы сот төрағасы |
| 2009–2011 | Бас прокурор |
| 2011–2013 | Парламент Сенатының төрағасы |
| 2013–2017 | Жоғарғы сот төрағасы (екінші рет) |
| 2017–2022 | Конституциялық кеңестің төрағасы |
Күндер ресми дербес анықтама бойынша берілді. 2011–2013 жылдары Сенат төрағасы ретінде Мәми Конституция бойынша мемлекеттегі екінші тұлға болды: Президент өз міндетін атқара алмаған жағдайда оның орнын басатын еді.
Қайрат Мәми қазір қайда
2017 жылғы желтоқсанда Мәми Жоғарғы соттан Конституциялық кеңеске ауысты. Бұл орган заңдардың Конституцияға сәйкестігін тексеретін. 2022 жылғы референдумнан кейін кеңес таратылды, ал 2023 жылғы 1 қаңтардан бастап оның орнына Эльвира Азимова басқаратын Конституциялық сот құрылды. Осымен Мәмидің мемлекеттік қызметі аяқталды.
Оның мемлекеттік марапаттары көп: «Парасат» (2003), І дәрежелі «Барыс» (2016), «Отан» (2025) ордендері және басқалары. 2009 жылдан бастап ол ҚазҰУ түлектері қауымдастығының президенті болды.
Қайрат Мәмидің балалары және олардың бизнесі
Ресми анықтамаға сәйкес, Қайрат Мәми мен жұбайы Мақбал Ахметованың үш баласы бар: қыздары Айнұра (1979 жылы туған) мен Эльвира (1982) және ұлы Мирас (1988).
Отбасының бизнесіне қызығушылық 2010 жылдары, Мәми сот жүйесінің басында тұрған кезде пайда болды. Сол кезде қазақстандық сайттар, соның ішінде «Радиоточка», Мәмидің балалары неге иелік ететіні туралы жазды. Ол жарияланымдардағы мәліметтердің бір бөлігі ашық тізілімдерде расталмайды. Сондықтан төменде тек тексеруге болатын деректер берілді.
Ұлыбританияның Companies House компаниялар тізілімінде Мирас Мәми мен Эльвира Мәми туралы жазбалар бар. Олардың аты-жөні, туған жылы және азаматтығы (Қазақстан) ресми анықтамадағы деректермен сәйкес келеді.
- Мирас Мәми 2017 жылғы шілдеде Лондондағы Adal Capital Limited компаниясының директоры және Adal Capital Management LLP серіктестігінің қатысушысы болды, 2024 жылғы ақпанда Adalcap Research Ltd директоры болып тағайындалды. Тізілім дерегінше, үш компанияның үшеуі де таратылған.
- Эльвира Мәми Лондондағы Cognita House Limited (2018 жылғы қыркүйектен) және Greenvits Ltd (2019 жылғы қыркүйектен) компанияларының директоры болған. Екі компания да таратылған.
Айнұра Мәмидің компаниялары туралы ашық тізілімдерде мәлімет табылмады. Қайрат Мәмидің балаларының бизнесіне қатысты сот шешімдері ашық дереккөздерде жоқ.
Қазақстандағы компанияның иесін egov.kz порталынан және Ұлттық статистика бюросының сайтынан тегін тексеруге болады. Британ компаниялары Companies House ашық тізілімінде ізделеді. Бұрынғы шенеуніктердің өмірбаяны туралы Берік Имашев туралы мақаладан да оқи аласыз.
