Namys.kz қазақ тілді сайты «Қазіргі қазақтың «жамандары» кімдер?» деген мақала жариялап, ондай адамдарды төрт топқа бөлді. Мақаланы «Радиоточка» қазақ тілді баспасөзге шолуында қысқаша баяндады.
Мақала авторы әр халық өз кемшілігін өзі атауы керек деген ойды алға тартады. Дәлел ретінде ол Бисмарктың атынан кеңес келтіреді: өзгелер сынамас үшін өзімізді өзіміз сынауымыз керек. Автордың пікірінше, қоғам өзінің әлеуметтік-ұлттық бейнесін айқындап, жағымсыз қасиеттерден арылуы тиіс, сонда оны өзгелер қаралай алмайды. Оның жазуынша, «жамандар» кез келген ұлтта бар. Көшеге түкіру немесе мас күйде өткен-кеткенге жабысу сияқты ұсақ-түйекті ол есепке алмаған.
Автор бірінші топқа дінсіздерді жатқызды: оның айтуынша, олар Құдайдың жазасынан қорықпағандықтан өтірікші, жағымпаз әрі қорқақ болады, тек материалдық игілікті ғана ойлайды.
Екінші топ — ана тілінде сөйлесе де, тілін де, мәдениетін де құрметтемейтін қазақтар. Автордың сөзінше, олар салт-дәстүрді артта қалушылық санап, орыс тілімен мақтанады, тілді араластырып сөйлейді, қасында басқа ұлт өкілі бола қалса орысшаға көшеді және балаларын орыс мектебіне береді.
Үшінші топқа адамды ішкі жан дүниесімен емес, байлығы мен әдемі сөзімен бағалайтындар енді: олар мақтаншақ байларды ақылды әрі білімді адамдардан жоғары қояды, ал Батыстың либералдық құндылықтарын Қытайдың, Жапонияның және араб халықтарының дәстүрлі құндылықтарынан артық санайды.
Төртінші топ — жұртты руға, жүзге бөлетіндер. Олар басына іс түскен жақын туысына көмектеспейді, бірақ жауапты қызметке отырған өз руы не жүзінен шыққан жерлесін іздеп тауып, туыстығын «дәлелдеуге» әзір, өз руын басқалардан жоғары санайды.
Автордың пікірінше, «жаман» қазақтар ұлт үшін емес, жеке басының пайдасы үшін мансап қуады: мұғалімдер пара алады, полицейлер кедейлерден ақша бопсалайды. Оның жазуынша, мұндай адамдарды «мәмбет» деп атайды. Ал «жақсы» қазақ кім және оны қалай тануға болатыны мақалада түсіндірілмеген.
Шолуды Асыл Рахметова дайындады. «Радиоточка» редакциясы мұндай материалдарды қазақ тілді баспасөздің тақырыптарымен таныстыру үшін жариялайтынын және авторлардың пікірімен әрдайым келісе бермейтінін атап өткен.
«Радиоточка» материалдары бойынша.
