Қазақстанның күштік ведомстволары Facebook, Twitter және YouTube әлеуметтік желілерін қазақстандықтарды жалдауды тоқтатуға кедергі келтіретін «киберинфекция» таратушылар деп атады. Бұл Қазақстан, Қырғызстан және Тәжікстан арнаулы қызметтері мен күштік органдарының өкілдері қатысқан зорлық-зомбылық экстремизміне қарсы іс-қимыл форумында айтылды. Онда ең сенімсіз алаңдар ретінде Facebook пен Twitter аталды: жергілікті арнаулы қызметтер олардың иелерімен келісе алмай отыр.
Инвестициялар және даму министрлігі Байланыс, ақпараттандыру және ақпарат комитеті басқармасының басшысы Михаил Комиссаров Facebook пен Twitter-дің Қазақстанда өкілдігі жоқ екенін, олармен келіссөз хат алмасу арқылы жүретінін түсіндірді. «Бұл әлеуметтік желілердің Қазақстанда өкілдігі жоқ», — деді ол. Оның сөзінше, батыс желілері заңға қайшы контентті Қазақстан заңдарымен де, өздері құрылған елдердің заңдарымен де емес, өз ережелерімен бағалайды.
Қолданушылар алаңдап, Солтүстік Корея, Иран, Вьетнам және Қытайдағы бұғаттауларды еске алды. Қазақстан Интернет-қауымдастығының президенті Шавкат Сабиров сайтты техникалық тұрғыдан бұғаттауға болатынын растап, Марк Цукербергтің Facebook миллиондаған қолданушысы бар қытай сегментінсіз өмір сүре алмайды деген сөзін еске салды. Дегенмен Сабиров Қазақстан билігі бұғаттауға бармайды деп есептейді. Оның пікірінше, ел аудиториясының Facebook, Twitter және «ВКонтакте» желілерінде шоғырланып отырғанының өзі қауіпті. «Жабылып алу емес, түрлі ресурстарда сөйлесуге мүмкіндік беру керек», — деді ол. Сабировтың сөзінше, Қазақстан ТМД-дағы ең төзімді әрі икемді мемлекет болып келген.
Блогер Жанна Ильичёва билікті интернетпен күресудің «алғыссыз әрі тұйық» әрекеттерінен бас тартуға шақырды. Ол блогерлік пен «Қазнетке» арналған республикалық конференцияға шақырылған еді. Конференцияны Facebook-ті қауіпті жау деп атаған сол комитет ұйымдастырған. Ильичёва бұл қоғам пікірін барлау ма, әлде Facebook-тегі белсенді өмірдің соңының басы ма, түсінбейтінін айтты. Ол әлеуметтік желілерді бұғаттауды биліктің ең үлкен қателігі болар еді деп санайды. Оның айтуынша, Facebook-тің қазақстандық сегменті белсенді ұстанымы бар білімді адамдарды біріктіреді. Ол онда экстремизм насихатын көрмеген, бірақ болуы мүмкін екенін жоққа шығармайды. Блогер бұғаттаудың орнына арандатушы парақшалар мен аккаунттарды киберполиция күшімен нүктелі түрде жабуды ұсынады.
Қоғам қайраткері Нұрұл Рахымбек Facebook-ті оңай алмастыруға болатын азаматтық қоғам құралы деп атады. «Жапса жаба берсін, біз басқа желіге секіріп кетеміз», — деді ол. Оның сөзінше, жеке қолданушыны бұғаттаудан пайда жоқ: ол қайта тіркеледі немесе миллиондаған прокси-сервистің бірі арқылы кіреді. Ал спутниктік арнаны толық өшіру мүмкін емес, өйткені бизнес пен банк операциялары интернетке тәуелді.
Блогер Кәрім Қадырбаев бір ай бұрын Facebook-ті бұғаттау мүмкін емес деп ойлаған, бірақ Қазақстанда Vimeo сервисі бұғатталған соң ойланып қалған. Оның айтуынша, Facebook — шенеуніктердің туыстары мен ұлттық валютадағы жағдай ашық талқыланатын бірден-бір дерлік алаң, ал «ДАИШ-тің жалдауы» оны жабуға сылтау болуы мүмкін. Қадырбаевтың өзі кемінде төрт алаңда жазады, сондықтан аудиториясынан айырылудан қорықпайды. Оның сөзінше, Қазақстанның ересек аудиториясы Facebook-те, жасөспірімдер «ВКонтакте» желісінде отыр, ал бұғаттауға адамдар тез үйреніп кетер еді. Бес жыл бұрын «ВКонтакте» танымал болған, үш жыл бұрын беделді Twitter-дегі оқырман санымен өлшеген. Ол негізгі аудиторияның Instagram-ға көшуін әлдеқайда алаңдатарлық үрдіс деп атады.
«Эхо Москвы» радиосының бас редакторы Алексей Венедиктов Pressfeed-ке берген сұхбатында әлеуметтік желілердің пайда болуын интернеттен кейінгі екінші цифрлық революция деп атап, ол «басқа тұтынушыны» қалыптастырғанын айтты. Ол әлеуметтік желілерден кейінгі өмірді күтіп жүр және оның келетін-келмейтіні енді мәселе емес деп санайды.
«Радиоточка» материалының авторы Евгения Сазонова Facebook болмаса да, қолданушылар сөйлесу мен ақпарат алмасудың басқа жолын табады деген қорытындыға келді. Оның пікірінше, бұғаттау ДАИШ пен радикалды ағымдардың жалдаушыларын тоқтатпайды: олар жаңа аккаунттар мен сайттар ашады.
«Радиоточка» материалдары бойынша.
