Нидерланд Қазақстанмен аз сауда жасайды, алайда сол елде тіркелген компаниялар Қазақстанның стратегиялық кәсіпорындарында — байланыс, құрылыс, өндіру және химия салаларында ірі үлеске ие. Бұл туралы «Радиоточканың» ашық дереккөздер негізінде Әсел Жанабаева әзірлеген «Голландтар Қазақстанда неге иелік етеді» материалының бірінші бөлімінде айтылады. Бірінші бөлім байланыс пен IT саласына арналған.
Автордың түсіндіруінше, Нидерландта салығы жоғары елдердің компаниялары тіркеледі — онда B.V., яғни нидерландтық жауапкершілігі шектеулі серіктестік нысаны бар. Алдымен онда америкалық және азиялық компаниялар, кейін ТМД холдингтері келген, олардың ішінде ресейлік «Газпром Финансы», «Лукойл Финансы», «Юкос Финансы», «Вимм-Билль-Данн» және «Пятёрочка» бар. Қазақстан мен Нидерланд арасында қосарланған салық салуды болдырмау туралы 1996 жылғы 24 сәуірдегі конвенция бар, ол 1997 жылы ратификацияланған: оған сәйкес компанияның басқа елде тұрақты мекемесі болмаса, пайдаға резиденттік елде салық салынады.
«Қазақтелекомның» ең ірі акционері — жай акциялардың 45,9%-ы бар «Самұрық-Қазына» қоры. Одан кейін нидерландтық BODAM B.V. (15,18%) және амстердамдық DERAN SERVICES B.V. (6,84%) тұр. Автордың дерегінше, BODAM директоры әрі DERAN бенефициары — Айгүл Нуриева; материалда келтірілген кейбір мәліметтер бойынша, ол «Қазақтелекомда» «Қазкоммерцбанктің» мүддесін білдіреді. KASE деректеріне қарағанда, компания акцияларының нарықтық құны 96 055 млн теңгеден 104 919 млн теңгеге өскен. «Қазақтелеком» 1994 жылы Байланыс министрлігінің 36 өңірлік кәсіпорнын біріктіру арқылы құрылып, 1997 жылы акционерлік қоғамға айналған. Топқа «Алтел», Digital TV, «Нұрсат» (77,08%), ресейлік «Сигнум», «Востоктелеком», KT Cloud Lab және қырғыздық Online.kg кіреді. Standard & Poor’s компанияның «ВВ» рейтингін тұрақты болжаммен растаған. Автор сондай-ақ 2006 жылы компанияның сол кездегі басшысы Хайрат Карібжанов рекордтық жалақы — 364 мың доллар және бонустар алғанын, Президенттің тапсырмасынан кейін қызметінен босатылғанын еске салады.
Kcell операторының 51%-ы FINTUR HOLDINGS B.V.-ге, 24%-ы SONERA HOLDING B.V.-ге тиесілі. Fintur өз кезегінде TeliaSonera (58,55%) мен Turkcell (41,45%) компанияларына қарайды. Kcell 1998 жылы құрылған, 2013 жылдың соңында оның 14,3 млн абоненті болған. 2012 жылғы ақпанда «Қазақтелеком» «GSM Қазақстандағы» 49% үлесін TeliaSonera-ға 1,519 млрд долларға сатты, ал 2012 жылғы желтоқсанда Kcell акциялары KASE мен Лондон биржасына шықты. Материалда келтірілгендей, бас директор Арти Отс TeliaSonera өңірден кетуді жоспарлап отырғанын, бірақ Kcell Қазақстанда қалатынын айтқан.
«Логикомның» жалғыз акционері — нидерландтық KSB Holding B.V. Компанияны 1992 жылы студенттер Дмитрий Кан, Сергей Швалов және Пак Ин құрған: олар алғашқы компьютерді Алматы энергетика институтының шатырында құрастырған. 2013 жылғы сәуірде «Логиком» акцияларының 100%-ы KASE-де 44 млн долларға сатылды, оған дейін бақылау пакеті «Каспий тобы» АҚ-ға тиесілі болған.
Келесі бөлімдерде автор өндіру, химия және құрылыс салаларындағы голланд иелері туралы айтуға уәде берді.
«Радиоточка» материалдары бойынша.
