Астанадағы Республикалық трансплантация орталығын басқаратын бұрынғы денсаулық сақтау министрі Жақсылық Досқалиев «Радиоточкаға» күрделі операцияларды, оның ішінде бауыр мен бүйрек ауыстыруды әлі де жасайтынын және өзін мүгедек санамайтынын айтты. Тілшімен ол Алматыда өткен Хирургтардың VI конгресінде кездесті. Онда ол басты спикерлердің бірі болып, пленарлық отырысты жүргізді және семинарда сөз сөйледі.
Досқалиев 2008 жылдан бастап денсаулық сақтау министрі болды. 2010 жылдың күзінде қаржы полициясы өкілеттікті асыра пайдалану туралы қылмыстық іс қозғалғанын хабарлады. Кейін бұл іс Астанадағы Қазақ медицина академиясының оқытушыларына салынған пәтерлерді заңсыз сатуға қатысты екені белгілі болды. Сол кезде Досқалиевтің жағдайы нашарлап, ауруханаға жатқызылды, комаға түсіп, есін жиды, ал осы оқиғалар кезінде инсульт алды. Ол қамауға алынып, жеті жылға бас бостандығынан айыруға сотталды. Жарты жылдан сәл астам уақыттан кейін Нұрсұлтан Назарбаев оны кешірді, мерзімі екі жылға дейін қысқартылды, кейін ол шартты түрде мерзімінен бұрын босатылды. Бостандыққа шыққанына үш жылдан сәл асты, ал 2013 жылы ол трансплантация орталығын басқарды.
Денсаулығы туралы, оның ішінде сол қолының жұмыс істемейтін саусақтары жайлы сұраққа Досқалиев өзін еңбекке жарамды санайтынын айтты. Онша күрделі емес операцияларды шәкірттері жасайды, ал өзі ең күрделі жағдайларда немесе арнайы өтініш бойынша ота жасайды. Ол 1980 жылдан бері, яғни 35 жыл хирургиямен айналысады. Сол кезде бүкілодақтық ғылыми орталық болған Мәскеуде, сондай-ақ Германияда, АҚШ-та, Жапонияда және Оңтүстік Кореяда білім алған. Министр, мәжіліс депутаты, әлеуметтік-мәдени даму комитетінің төрағасы болып жүргенде де хирургиядан қол үзбеген.
Досқалиев трансплантологияны дамытуды «заман талабы» деп атады. Ол «Қазақ трансплантологтар және трансплантоператорлар қоғамы» үкіметтік емес ұйымын құрды. Оның айтуынша, бауыр ауыстыруға алғашқы әрекет 1994 немесе 1996 жылы марқұм Мұхтар Әлиевке жасалып, науқас қайтыс болған. 2009 жылы қол қойылған Денсаулық туралы кодексте трансплантация туралы бөлім бар. Досқалиев өзін кодекс авторларының бірі санайды және ТМД елдерінің ішінде мұндай кодификацияланған заң тек Қазақстанда бар дейді. Ол сондай-ақ «Саламатты Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасының авторы. Үйлестіру орталығы трансплантациялық орталықтарды біріктіреді, ал бірыңғай базада донорлар мен науқастар туралы деректер, соның ішінде тіндердің үйлесімділігін анықтауға арналған генотип жинақталған.
Тағы бір бағыт — фетальды бағаналы жасушалар. Досқалиевтің айтуынша, бұл салада Қазақстан көш бастап тұр. Мұндай жасушалардың алты түрі бар. Оларды қалқанша безі, бауыр, ұйқы безі қызметі бұзылғанда, қант диабеті мен бүйрек ауруларында, сондай-ақ ағза ауыстыруды күтіп жүргендердің ғұмырын ұзарту үшін қолданады. Астанадағы орталық халықаралық мәртебе алды, оған АҚШ пен араб елдерінен науқастар келеді. Досқалиевтің өз сөзінше, ол нейроциттермен емделгеннен кейін «қолынан келгенше» сауыққан. Күмәнданушыларға ол алғашқы эксперименттік жұмыс 1999 жылы жүргізілгенін, 16 жылда ешкім зардап шекпегенін, ал жеті мыңға жуық науқас емделуін жалғастырып жатқанын айтты.
Экс-министр денсаулық сақтау саласына наразылықты халықтың сауаттылығының жоғары болуымен түсіндірді: адамдар отандық медицинаны шетелдікімен салыстыра алады. Ол бұрынғы білім министрі Жұмағұловтың қазақстандықтардың 99 пайызы сауатты деген сөзіне сілтеме жасап, 2030 жылға дейінгі даму стратегиясы мерзімінен бұрын орындалғанын, ал жаңасы 2050 жылға дейін есептелгенін, мақсат — дамыған 30 елдің қатарына кіру екенін еске салды. Сынды ол пайдалы деп санайды.
Досқалиев министр қызметіне оралуға дайын емес: оның айтуынша, бұл лауазымға вице-министр Алексей Цой сияқты жігерлі жастар керек, ал оның міндеті — оларға көмектесу. Табандылығы туралы сұраққа ол бұл, сірә, тектен берілген шығар деп жауап берді. «Неге басыма күл шашуым керек?» — деді Досқалиев өзін мүгедекке жазғысы келмей. Мысал ретінде ол соғыстан кейінгі буынды және өзі секілді қолынан айырылған әкесін келтірді, отбасында алты бала болған.
«Радиоточка» материалдары бойынша.
