«Радиоточканың» шолушысы Парыз Байтенов «Фуаграшылармен әңгіме. Ауыз дәмі» атты әзіл-сықақ бағанын Нұрсұлтан Назарбаевтың фуа-гра мен банан туралы сөзіне арнады. Президент бұл сөзді Ақмола облысының егістігіне, ауыл шаруашылығы өндірушілеріне барған сапарында айтқан.
Ақпарат агенттігінің хабарлауынша, Назарбаев: «Ең бастысы – ішер асымыз бар», – деген. Оның айтуынша, тамақсыз, киімсіз, баспанасыз және отынсыз күн көру мүмкін емес, ал «жалпы бізге зиянды фуа-гра мен бананды» және қымбат жол талғамайтын көліктерді қажет етпей-ақ өмір сүруге болады. «Мұның бәрінсіз де өмір сүруге болады», – деп атап өтті президент.
Байтенов президенттің тағы бір сөзінен бастайды: «Білмейтін нәрсең әрдайым қорқынышты; білген соң, бәрі қарапайым әрі қалыпты болып шығады». Сапарды бақылағандарға делікатес туралы сөз ұнаған, ал бақылаушылардың бір бөлігі, автордың сөзімен айтқанда, кінәліні іздей бастаған: «Мемлекет басшысын осынша ыңғайсыз жағдайға қалдырған қандай қу?» Шолушы мұндай іздестіру бекер деп санайды: саясаткерлердің тартымдылығы көбіне олардың мәдениет деңгейі мен популистік суырыпсалмалыққа бейімділігімен түсіндіріледі. Ол «қазіргі заманның шешендері» – Черномырдин, Лукашенко, кіші Буш, Чавес, Путинді еске алып, олардың айшықты сөздерін Назарбаевтың салмақтырақ мәлімдемелерімен салыстырады. Мысалы, президенттің жақында айтқан: «Халық 4-5 жыл сайын жалпыхалықтық дауыс беруде өз президентін сайлап отырғанда, автократия туралы қалай айтуға болады», – деген сөзін келтіреді.
Байтеновтің жазуынша, соңғы ширек ғасырда Қазақстанда осындай «сөз шығармашылығы» аз жиналған жоқ. Оған саясаттан алыс азаматтар мен циниктер ғана бейжай қарады, ал әсерленгіш жандар бұл сөздерді өсиет ретінде қабылдады. Автор шенеуніктер мен әкімдер егістікті ДТ-75 тракторымен, күпәйке киіп аралайды дегенге әзілмен күмән келтіріп, банансыз өмір сүруге болатынына сенім неге негізделгенін сұрайды.
Шолушы адамдардың ХХ ғасырда бастан кешкенін еске салады: екі дүниежүзілік соғыс, төңкеріс, азамат соғысы, отызыншы жылдардағы ашаршылық, қуғын-сүргін, тың игеру, тапшылық, қайта құру, КСРО-ның ыдырауы және 1990 жылдардағы капитализм. Оның айтуынша, соңғы 15 жыл әлемдік мұнай бағасының өсуі арқасында салыстырмалы түрде тыныш өтті. Билік «Қазақстан-2030» бағдарламасының жетістіктері мен бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру туралы айтты, бірақ экономиканың дағдарысқа осал екенін ешкім ескертпеді.
Соңында Байтенов ресми риториканың жиі айтылатын тұжырымдарын мысқылдайды: «Халыққа бұл бағыт ұнайды, халыққа мұндай өмір ұнайды», «Кедей мемлекеттерде демократия орнықпайды», «Әлеуметтік инфантилизмге ұласқан жергілікті мещандық жаңғыруды тежеуі мүмкін». Автордың болжамынша, «инфантилизммен» шындап күресе бастаса, әлеуметтік желілерге, интернетке және смартфондарға тыйым салынуы мүмкін.
«Радиоточка» материалдары бойынша.
