Қазақстанда доллар бағамы 273 теңгеге көтерілді. Сарапшылар мұны айырбастау пункттерінде рубльдің шамамен 4 теңге тұруымен байланыстырады. Олардың болжамынша, жыл соңына дейін «теңге — доллар» жұбы кезекті межеден асып кетуі мүмкін. Еркін құбылмалы теңге себеттегі үш валютаның бәріне қатысты әлсіреп барады.
Экономист Петр Своиктің пікірінше, рубльдің нығаюы долларды да қымбаттатады. «Тағы бір екінші себеп бар. Қазақстанның сыртқа бағытталған қазіргі экономикалық бағыты өзгеріп жатыр», — деді ол. Оның айтуынша, ел шикізат сатып, тауар әкелетін, ал түскен табысты экономикаға теңгемен салатын модель өзін-өзі ақтамай қалды. Елде өз монетарлық процесі жоқ, теңге долларға байланған. Шетелдік қаржы алдымен экспортқа шикізат өндіруге, кейін сауда орталықтарына және шетелдік кредиторлардан қарыз алатын банктерге құйылады. Тұтынушылық несиелеу де осыған сүйеніп отыр.
«Бірінші әрі ең оңай жолы — девальвация, бірақ оны шексіз жүргізе беруге болмайды», — деді Своик. Оның ойынша, бағамды Ұлттық банктің интервенциясымен емес, теңгерімді төлем балансы мен импортты алмастыру арқылы ұстап тұру керек. Экономист жыл соңына дейін доллар 300 теңгеге дейін қымбаттайды деп есептейді.
HSBC Bank-тің Қазақстандағы жаһандық транзакциялық банкинг бөлімінің бұрынғы басшысы Әлихан Қанапия да бағамның өсуін айырбастау пункттеріндегі рубль бағасымен (4–4,05 теңге) түсіндіреді. Алайда ол Ұлттық банк 300 теңгеге жеткізбей, интервенция арқылы бағамды 240–250 теңгеге түсіреді деп сенеді. «Теңге бағамын алыпсатарлар да шайқап отыр», — деді Қанапия. Оның сөзінше, KASE-дегі сауда көлемі соншалық аз, шамамен 30 млн долларды сатып алудың өзі бағамды 5–10 базистік тармаққа жылжытады. «Ұлттық банк бір-екі жүз миллион долларды сатып, араласса, бағамды бірден едәуір түсіреді», — деп түсіндірді ол. Әзірге реттеуші араласпай отыр.
«Атамекен» Ұлттық палатасы басқарма төрағасының штаттан тыс кеңесшісі Денис Кривошеев 300 теңгені үкімет үшін психологиялық шек деп атайды. Оның болжамынша, осыдан кейін Ұлттық банк интервенция бастайды, бағам алдымен төмендейді, бірақ кейін нарық оны 320 теңгеге көтереді. Кривошеевтің пікірінше, доллар 380 теңге болса, қазақстандықтар Ресейден сауда жасаудың пайдасынан айырылады: «Бұл Ресейге шопинг-турларды тоқтатады». Сонымен бірге импорт қолжетімсіз болады, ал отандық өндіріс сұранысты жаба алмайды.
«Радиоточка» материалдары бойынша.
