Қарағанды облысындағы Солтүстік Қатпар және Жоғарғы Қайрақты вольфрам кен орындарын игеріп жатқан американдық Cove Kaz Capital компаниясы АҚШ-тың мемлекеттік банктерінен жобаға 1,6 млрд доллар әлі мақұлданбағанын растады. Компанияның түсіндіруінше, американдық EXIM мен DFC жіберген мүдделілік туралы хаттар алдын ала жасалған және ешқандай міндеттеме жүктемеген, ал несиеге өтінімді компания әлі берген жоқ. Cove Kaz бұл туралы Bloomberg жарияланымына жауап ретінде мәлімдеді.
Bloomberg 9 қарашада АҚШ Экспорт-импорт банкі (EXIM) мен Халықаралық даму қаржы корпорациясы (DFC) жобаға қаржы беруге әзір емес екенін хабарлады. EXIM 900 млн долларға дейін, DFC 700 млн долларға дейін қаржы беруді қарастырған. DFC агенттікке қазір бұл мәмілемен белсенді айналыспайтынын, ал жоба тексерудің төрт кезеңінің тек біріншісінен өткенін айтқан. EXIM хатының мерзімі тамызда аяқталған, компания оны ұзартуды сұраған.
Cove Kaz Capital бұл хаттарды ешқашан мақұлданған несие ретінде көрсетпегенін атап өтті. Компания жобалық қаржыландыруды түпкілікті техникалық-экономикалық негіздеме (ТЭН) дайын болғаннан кейін сұрай бастайды — бұл шығын мен өтелімділіктің есебі. Құжат 2027 жылы дайын болады деп күтілуде және жобаның түпкілікті құны мен қаржыландыру тәсілін дәл осы ТЭН айқындайды. Компанияның мәліметінше, жұмыстың қазіргі кезеңі жеке капитал есебінен қаржыландырылған. АҚШ-тың мемлекеттік несиелерінен бөлек, ол жобалық қарызды, стратегиялық инвесторларды, коммерциялық несиені және металды болашақта жеткізу келісімшарттарын қарастырып жатыр.
Компания 2 қарашада капиталға 32 млн доллар тартты. Бұл мәміле оны шамамен 1,97 млрд долларға бағалады, бұл бұрынғы бағадан 76%-ға жоғары. Қаржыны АҚШ президентінің отбасымен байланысты American Ventures қоры салды: The Wall Street Journal деректеріне қарағанда, Дональд Трамп кіші мен Эрик Трамп компанияда 1%-дан аз үлеске ие болады. Олардың өкілі ағайынды Трамптар компанияны басқаруға қатыспайтынын мәлімдеді, ал Cove Kaz өкілдері Трамптардың Қазақстандағы мәмілеге қатысы болмағанын айтты.
Жобаны «Солтүстік Қатпар» ЖШС жүргізеді: үлестің 70%-ы — Cove Kaz-да, 30%-ы — «Тау-Кен Самұрық» мемлекеттік компаниясында. Компания деректері бойынша, екі кен орнында Қазақстандағы вольфрам ресурстарының шамамен 70%-ы шоғырланған, оларды игеру шамамен 1,1 млрд долларға түседі, ал құрылыс пен өндірісте 2 мыңға жуық адам жұмыс істейді. Толық қуатына шыққанда кеніштер әлемдік вольфрам өндірісінің шамамен 15%-ын бере алады.
Вольфрам — стратегиялық металл: ол қатты қорытпаларда, электроникада және әскери техникада қолданылады. АҚШ Қытайдан жеткізілетін өнімге тәуелділікті азайтқысы келеді және жобаны ашық қолдап отыр, ал мәміленің өзі Ақ үйде өткен Орталық Азия елдері көшбасшыларының саммитінде жарияланған. Өндірісті 2030 жылы бастау, ал металды АҚШ-қа 2031 жылдан бастап жеткізу жоспарланған.
