Мазмұнға өту
2026 жылғы 16 қараша, дүйсенбі

«Қазатомөнеркәсіп» «Самұрық-Қазынадан» шығарылуы мүмкін — сарапшы

Сарапшының айтуынша, бұл мәселе Президент Әкімшілігінде бірнеше рет көтерілген, бірақ билік бұл ақпаратты ресми түрде растаған жоқ.

«Казатомпром» и фонд «Самрук-Казына»
Фото: Kursiv Media

Әлемдегі ең ірі табиғи уран өндірушісі «Қазатомөнеркәсіпті» «Самұрық-Қазына» қорының құрамынан шығарып, Атом энергиясы жөніндегі агенттіктің басқаруына беруі мүмкін. Бұл туралы өз дереккөздеріне сілтеме жасап, салалық сарапшы Тельман Шуриев мәлімдеді, деп хабарлайды Kursiv Media. Билік бұл ақпаратты ресми түрде растаған жоқ.

Шуриевтің мәліметінше, бұл мәселе Президент Әкімшілігі деңгейінде бірнеше рет көтерілген, ал «Самұрық-Қазына» мен ҚТЖ басшылары ұсталғаннан кейін қайтадан күн тәртібіне шыққан. Сарапшы әзірге қабылданған шешім емес, ықтимал сценарийлер туралы ғана сөз болып отырғанын атап өтті.

Қазір «Қазатомөнеркәсіп» мемлекеттік компанияларды корпоративтік модель мен коммерциялық қағидаттар бойынша басқаратын «Самұрық-Қазынаның» құрамына кіреді. Атом энергиясы жөніндегі агенттік — мемлекеттік орган, сондықтан компанияның есеп беру және шешім қабылдау жүйесі өзгеруі мүмкін. «Қазатомөнеркәсіп» үшін бұл ауысу корпоративтік басқару, есеп беру және мемлекетпен өзара іс-қимыл моделінің айтарлықтай өзгеруін білдіреді, компанияға басқа басқару моделіне бейімделуге тура келеді», — дейді Шуриев.

Ол «Қазатомөнеркәсіп» қорды ауқымдырақ қайта құрудың алғашқы қадамы болуы мүмкін деп санайды және ықтимал нұсқаларды атады: «ҚТЖ – бейінді көлік ведомствосына беру. Тау-кен өндіру активтері – өнеркәсіп министрлігіне. ERG – мемлекеттік қатысу моделін өзгерту. Қазпошта – жекешелендіру жоспарларын ескере отырып, бейінді ведомствоға». Шуриевтің пікірінше, бұл талқылаудың өзі мемлекеттік активтерді басқару тәсілдері қайта қаралып жатқанын көрсетеді. Мұндай ойды басқа сарапшылар да айтып жүр: заңгер қор портфелін «қатаң қысқартуға» шақырды.

Мұнай-газ саласының сарапшысы Нұрлан Жұмағұлов бұл бастаманы қисынды деп есептейді: оның пікірінше, қор арқылы басқару компанияның дербестігін шектейді. «Корпоративтік шешімдердің «Самұрық-Қазынаға» тәуелсіз болуы әлемдік уран өндірісінің 40%-ы тиесілі «Қазатомөнеркәсіп» акцияларының өсуіне ықпал ететініне сенімдімін», — деді ол.

Бұл мәселе компания акционерлері үшін маңызды: «Қазатомөнеркәсіп» акцияларының 25%-ы еркін айналымда — олар ХҚО-ның AIX биржасында, ал жаһандық депозитарлық қолхаттар (акцияға құқықты растайтын бағалы қағаздар) Лондон қор биржасында саудаланады. Тағы 62,99%-ы «Самұрық-Қазынаға», 12,01%-ы Қаржы министрлігіне тиесілі, бұл үлес те қордың сенімгерлік басқаруында. 2025 жылдың қорытындысы бойынша топтың табысы 1,8 трлн теңге, таза пайдасы 807 млрд теңге болды.

11 қарашада ҰҚК-ның Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметі «Самұрық-Қазына» басқармасының төрағасы Нұрлан Жақыповты, ҚТЖ басшысы Елжас Отыншиевті және басқа да адамдарды сыбайлас жемқорлық қылмысы жасады деген күдікпен ұстады; тергеу толық мәліметті ашпай отыр. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев бұл іске жемқорлықтың белгісі деп баға берді. Қор тергеуге көмектесіп, қалыпты режимде жұмыс істеп жатқанын мәлімдеді.

БөлісуTelegramWhatsAppVKFacebookX

Сондай-ақ оқыңыз