Мазмұнға өту
2026 жылғы 16 қараша, дүйсенбі

БЖЗҚ салымшылары үш зейнетақы портфелінің бірін таңдай алады

Портфельдің кірістілігі белгіленген деңгейден төмен болса, жеке басқарушы айырманы салымшыларға өз меншікті капиталынан өтейді.

Зампредседателя АРРФР Нуржан Турсунханов выступает на XIV Конгрессе финансистов Казахстана
Фото: BES.media

16 қарашадан бастап зейнетақы жинақтарын басқаратын жеке компаниялар әр салымшыға үш портфельге дейін ұсына алады: консервативті, қалыпты және тәуекелді. Олардың қайсысы қолжетімді болатыны адамның зейнет жасына дейін қанша жыл қалғанына байланысты. Жаңа ереже жинағын БЖЗҚ-дан Ұлттық банкке емес, жеке компанияларға — инвестициялық портфельді басқарушыларға (ИПБ) берген салымшыларға қатысты. Бұрын әр компанияның барлық клиентке жасына қарамастан бір ғана ортақ портфелі болатын.

Өзгерістерді ҚНРДА 30 қазандағы № 155 қаулысымен енгізді, ал олардың күшіне енетін күнін агенттік төрағасының орынбасары Нуржан Турсунханов Қаржыгерлер конгресінде атады. «Зейнет жасына дейін уақыт неғұрлым көп қалса, инвестициялау көкжиегі соғұрлым ұзақ болады және нарықтағы ауытқулар соғұрлым жақсы „тегістеледі“. Зейнет жасы жақындаған сайын жинақтың сақталуы басты басымдыққа айналады», — делінген ҚНРДА хабарламасында.

Портфельдер ақшаның негізінен неге салынатынымен және нәтиженің қандай мерзімде бағаланатынымен ерекшеленеді:

  • консервативті — жасына қарамастан барлығына қолжетімді: негізінен облигациялар, қорытындысы жыл сайын шығарылады, валютадағы үлесі 40%-дан аспайды;
  • қалыпты — зейнет жасына дейін үш жылдан көп қалғандарға: акциялар мен облигациялар қатар, қорытындысы үш жылда шығарылады, валютадағы үлесі 70%-ға дейін;
  • тәуекелді — зейнет жасына дейін 13 жылдан көп қалғандарға: негізінен акциялар, табыс жоғары болуы мүмкін, бірақ құны да қаттырақ құбылады; қорытындысы бес жылда шығарылады, валютадағы үлесі 80%-ға дейін.

Басқарушының нәтижесі бағдармен — қазақстандық және әлемдік акциялар мен облигациялардың жиынтық индексімен салыстырылады. Кірістілік консервативті портфельде бағдардың 90%-ынан, қалыпты портфельде 85%-ынан, тәуекелді портфельде 80%-ынан төмен болмауға тиіс. Егер одан аз шықса, басқарушы айырманы салымшыларға өз меншікті капиталынан өтейді.

Жинақты бірнеше компания немесе бір компанияның бірнеше портфелі арасында бөлуге болады. Сол басқарушының басқа портфеліне жылына бір рет БЖЗҚ сайтындағы өтініш арқылы ауысуға болады. Салымшының жасы портфельге сай келмей қалса, қор ақшаны өзі лайықты портфельге ауыстырады, ал ондай портфель болмаса, салымшы басқа компания таңдауы не ақшасын Ұлттық банкке қайтаруы үшін оны алдын ала ескертеді.

7 қыркүйектен бастап жеке басқарушыларға жинақтың жартысын емес, 100%-ына дейін беруге болады: алғашқы бес аптада салымшылар оларға 92 млрд теңге берді. 1 қазандағы жағдай бойынша алты компания 208 мыңнан астам салымшының 205,8 млрд теңгесін басқарған, ал Турсунхановтың айтуынша, 1 қарашаға қарай бұл сома 268 млрд теңгеге жеткен. Бұл — барлық зейнетақы активтерінің шамамен 1%-ы, қалғанын Ұлттық банк басқарады. Ұлттық банк өзі де портфелінің бір бөлігін жеке басқарушыларға бермек.

БөлісуTelegramWhatsAppVKFacebookX

Сондай-ақ оқыңыз