Мазмұнға өту
2026 жылғы 16 қараша, дүйсенбі

Қант диабеті: Қазақстанда балалардан 2-типті диабет жиі анықталып жүр

Денсаулық сақтау министрлігінің деректері бойынша, 2026 жылғы 30 маусымда есепте қант диабетімен ауыратын 580 085 науқас тұрған, бір жылда олардың саны 8,4%-ға артқан.

Глюкометр и тест-полоски для измерения уровня сахара в крови
Фото: Wikimedia Commons

Қазақстанда дәрігерлер балалардан 2-типті қант диабетін жиі анықтап жүр. Бұл туралы Almaty Diabetes Forum-да медицина ғылымдарының кандидаты, Азиялық диабетті зерттеу қауымдастығының (AASD) атқарушы комитетінің мүшесі Жанай Ақанов мәлімдеді, деп хабарлайды Kazinform. Оның айтуынша, мұның себебі – семіздік пен жүйелі профилактиканың болмауы.

Ақановтың сөзінше, Қазақстан семіздік ең жылдам таралып жатқан посткеңестік бес елдің қатарына кіреді. Қазақстандық оқушылардың шамамен 21%-ының салмағы артық.

Қант диабеті амбулаториялық дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етудегі ең қымбат ауруға айналған. Мемлекет оның дәрілеріне жыл сайын шамамен 60 млрд теңге бөледі. Бұл онкология мен кардиологияға жұмсалатын қаражаттан да көп. Ақанов басты түйткіл ретінде логистика мен сатып алуды жоспарлауды атады:

«Бүгінде елде күн сайын қант диабетінің жүзден астам жаңа жағдайы тіркеледі, бірақ іс жүзіндегі дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету пациенттердің нақты клиникалық қажеттілігінен жиі алшақ жатады. Диабетпен ауыратын шартты түрде он науқасты алсақ, олардың алтауында асқыну бар және оларға органдарды қорғайтын терапия қажет, алайда қазіргі өтінімдер аясында қажетті емді тек жартысы ғана алады. Жоспарлаудағы қателіктер мен диагностикалық хаттамалардың толық орындалмауы салдарынан асқынулар саны өсіп, елде күн сайын аяқтың алты ампутациясы жасалатын деңгейге жетті», – деді ол.

Денсаулық сақтау министрлігінің ресми деректері бойынша, 2026 жылғы 30 маусымда қант диабетімен ауыратын 580 085 адам динамикалық бақылауда тұрған. 12 айда олардың саны 45 052 адамға, яғни 8,4%-ға көбейген. Халықаралық диабет федерациясы (IDF) Қазақстандағы науқастардың нақты санын 842,3 мыңға дейін бағалайды: көп адам өз диагнозын білмейді. Алматыда есепте 68 632 науқас тұр, оның 65 354-інде 2-типті, 3 133-інде 1-типті диабет бар.

Бұл халық үшін нені білдіреді: биылдан бастап қант диабетіне скрининг тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлеміне (ТМККК) енгізілген. Адамның МӘМС бойынша сақтандырылу мәртебесі болмаса да, оны тегін өтуге болады. Сондай-ақ Алматыда Эндокринология және диабет жөніндегі республикалық құзырет орталығы ашылды.

Алматының бас штаттан тыс эндокринологы, ҚазҰМУ эндокринология кафедрасының меңгерушісі Светлана Большакова форумда дәрігерлер үшін қазір деректі жай жинау емес, клиникалық шешімді уақытында қабылдау маңызды екенін айтты. Оның сөзінше, цифрлық көмекшілер бірнеше секундта жүрек-қантамыр қаупін және бүйрек функциясының төмендегенін көрсетіп, инфаркт, инсульт пен бүйрек ауруларының алдын уақытында алуға көмектеседі.

14 қарашада Дүниежүзілік қант диабетімен күрес күні атап өтілді: 2026 жылғы тақырып – ауруға қарсы ерте әрекет ету. Бұған дейін ғалымдар тирзепатид семіздігі бар жасөспірімдердің салмағын 17%-ға азайтқанын хабарлаған.

БөлісуTelegramWhatsAppVKFacebookX

Сондай-ақ оқыңыз