Украина соңғы бір аптада Ресей басып алған аумақтардан 13 бала мен жасөспірімді қайтарды. Бұл туралы 6 қарашада Николай Кулеба басқаратын Save Ukraine қайырымдылық ұйымы хабарлады. Операция серіктестермен бірге президент Владимир Зеленскийдің Bring Kids Back UA бастамасы аясында өтті. Бұл бастама Ресей депортациялаған немесе басып алынған аумақта қалып қойған украин балаларын іздеп, елге қайтаратын мемлекет пен қоғамдық ұйымдардың күшін біріктіреді.
Save Ukraine қайтарылған үш баланың тағдырын жария етті, бірақ олардың тек атын ғана атады. 13 жастағы Андрей ресейлік дрондар бейбіт тұрғындарды аңдып соққы беретін қалада тұрған. Басқыншы билік ресейлік мектепке бармаса, оны ата-анасынан тартып аламыз деп қорқытқан. Ол мектепте балаға ресей сарбаздарының суретін салдырып, үгіт-насихат тыңдатып, идеологиялық тест тапсыртқан.
18 жастағы Луканың отбасының үйін Ресей әскерилері басып алған. Оны жасөспірімдер Ресей армиясына ашық түрде тартылатын мектепте оқуға мәжбүрлеген. 18 жасқа толған бойда, денсаулығында күрделі проблемалар болса да, оған әскерге шақыру қағазы келген. 13 жастағы Нинаның ата-анасы қызын ресейлік бақылаудағы мектепке бергісі келмегені үшін оларға зорлық-зомбылық жасаймыз деп қоқан-лоққы көрсеткен. Ол мектепте оқушылар күн сайын Ресей гимнін айтып, георгий таспасын таққан. Украинада бұл таспа агрессияның белгісі ретінде тыйым салынған.
«Мыңдаған украин баласы жаулық жүйенің қақпанында қалып отырғанда, біз тоқтамаймыз», – деді Николай Кулеба. Қазір балаларға Save Ukraine орталықтарында психологтар көмек көрсетіп жатыр, олар оңалтудан өтіп, құжаттарын қалпына келтіруде. Ұйымның деректері бойынша, соғыс кезінде ол Ресей мен басып алынған аумақтардан 1800-ден астам баланы алып шығуға көмектескен.
Балаларды басып алынған аумақтан көшіру және депортациялау – әскери қылмыс. 2023 жылғы наурызда Халықаралық қылмыстық сот дәл украин балаларын заңсыз депортациялағаны үшін Владимир Путинді және Ресейдің бала құқықтары жөніндегі уәкілі Мария Львова-Белованы тұтқындауға ордер шығарған. Украина Әділет министрлігінің қыркүйектегі деректері бойынша, балаларды Ресейге депортациялау мен күштеп көшірудің 20 610 жағдайы расталған.
Басып алынған жерлердегі «қайта тәрбиелеудің» ауқымы өте үлкен. Kyiv Independent келтірген деректерге қарағанда, 2025–2026 оқу жылында басып алынған аумақтардағы 2 мыңға жуық мектепте 582 мыңнан астам украин баласы ресейлік бағдарламамен оқыған. Қыркүйекте Bring Kids Back UA Ресей балалардың басып алынған жерлерден кетуіне кедергі келтіретін жаңа бюрократиялық тосқауылдар енгізіп жатқанын хабарлаған. Балалар тақырыбы келіссөздердің де бір бөлігіне айналды: жақында АҚШ-тың бірінші ханымы Мелания Трамп гуманитарлық қадамдарды талқылау үшін Ақ үйге Украина мен Ресей өкілдерін жинады.
