Қазақстанның бұрынғы қорғаныс вице-министрі Амирбек Тогусов «Радиоточкаға» берген сұхбатында ел шекарасында қылмыстық синдикат жұмыс істейтінін, ал қазір сотталып жатқан шекара қызметінің экс-директоры Нурлан Джуламанов соның құрбаны болғанын мәлімдеді. Джуламанов пен 2458 әскери бөлімінің командирі Кайрат Балмагамбетовтің ісі бойынша тараптар жарыссөзі 23 ақпанға мамандандырылған ауданаралық әскери сотта тағайындалған. Бұрынғы әріптестері генерал-лейтенантты дарынды әскери басшы деп сипаттайды.
Тогусов Джуламановпен 1997 жылдан бері бірге жұмыс істеген. Оның айтуынша, генералды тәртіп орнату үшін «ыстық» учаскелерге жіберіп отырған. 1998 жылы Джуламанов әуе қорғанысы әскерлерін басқарып, алғашқы оқу-жаттығуларды өткізген және бірнеше айдың ішінде әскерді жауынгерлік әзірлікке келтірген. Кейін ол шекарашылар училищесін басқарған, Тогусовтың сөзінше, онда бір жылда оқу мен тәртіп жолға қойылған.
1998 жылы шекара әскерлері басқа ведомствоға бағынышты болып өткен. Тогусов ол кезде техника мен жабдықтау жағынан үлкен қиындықтар болғанын, Өзбекстан, Қырғызстан және Түрікменстанмен шекараның 5000 шақырымға жуық бөлігін инфрақұрылымсыз дерлік қабылдауға тура келгенін еске алады. Сатып алулардың арқасында қысқа уақытта техника едәуір көбейген.
Қорғас оқиғаларынан кейін Джуламанов тәртіп орнатады деген үмітпен шекара қызметінің директоры болып тағайындалған. Тогусовтың айтуынша, 600-ге жуық техника, соның ішінде күзет және дабыл жүйелері заңсыз өткелдерді жапқан. «Бүгінде шекарада, айта кету керек, қылмыстық синдикат табысты жұмыс істеп тұр», — деді ол. Оның пікірінше, бұл синдикат пен контрабанда және есірткі тасымалымен күресуге тырысып жатқан билік арасында тартыс жүріп жатыр. «Джуламанов — шекарадағы қылмыстық синдикаттың құрбаны», — деді Тогусов.
Ол «Мемлекеттік шекара туралы» заңда жаңа шекараларда шекара аймағы мен режимі ұзақ жыл бойы белгіленбегенін де еске салды. Джуламанов тұсында үкімет шекара аймағын бекітіп, 2014 жылдың жазында шекара жолағы, аймағы, режимі және өткізу тәртібі айқындалған. Тогусовтың пікірінше, режимнің болмауы шекара маңындағы тұрғындар арасында «амалсыз контрабандистерді» тудырған, ал жергілікті билік адамдарды өзін-өзі жұмыспен қамтығандар қатарына жазып, жұмыспен қамтуды қағаз жүзінде ғана көрсеткен.
Куәлардың Джуламановқа «откаттың» 5 пайызы берілді деген айғақтары туралы сұраққа Тогусов: «Иә, мен мұны жоққа шығарамын», — деп жауап берді. «Мен оны адал, пайдакүнем емес адам деп санаймын», — деді ол.
Бұрынғы вице-министр әскерилерді мемлекеттік сатып алудан босату идеясын қолдайды. «Офицерлерден саудагер жасаудың қажеті жоқ», — дейді ол. Тогусов министрліктердің біріне қарасты барлық күштік құрылымдар үшін техника сатып алатын бірыңғай агенттік құруды ұсынады, ал әскерилер тек кеңес беріп, техниканы сынақтан өткізуі керек.
Подполковник Арман Сыздықов пен полковник Абай Мырзабековтің қазасы туралы айтқанда Тогусов мұны «бірде-бір мемлекеттік органда өз мәселесін заңды жолмен шешу мүмкін болмайтынымен» байланыстырды. Ол граната туралы нұсқаға күмән келтіріп, жарылғыш құрылғының түрін сараптама анықтауы тиіс деп санайды. Тогусов бұл оқиғаларды үш бағытта тергеуге шақырды: әлеуметтік себептер, басшылықпен қарым-қатынас және сыбайлас топтардың ықтимал қысымы.
Оның айтуынша, армия қиын кезеңді бастан өткеріп жатыр, бірақ ол армияның қалпына келетініне сенеді.
«Радиоточка» материалдары бойынша.
