Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі мен Ұлттық Банк Қазақстанның сақтандыру нарығын дамытудың 2026–2030 жылдарға арналған бағдарламасын бекітті. Екі реттеушінің басқармалары бірлескен қаулыны 30 қазанда қабылдады, деп хабарлады агенттік. Құжат алты бағыт бойынша 18 бастаманы қамтиды: міндетті сақтандыру мен зейнетақы аннуитеттерінен бастап цифрлық қызметтер мен шетелдік сақтандырушыларды нарыққа жіберуге дейін.
Азаматтар үшін ең елеулі өзгеріс — тұрғын үйді міндетті сақтандырудың жаңа түрі. Ол кезең-кезеңімен енгізіледі: іске қосу мерзімі кейінге шегерілгеннен кейін тетік алдымен үш өңірде пилоттық режимде сыналады, содан соң апат қаупі жоғары 16 өңірге таратылады. Полис жер сілкінісі, су тасқыны және орман өрті салдарынан тұрғын үйдің зақымдануын не жойылуын өтеуге тиіс. Міндетті сақтандырудың қазір қолданыстағы сегіз сыныбы мен жүктелген сақтандырудың он түрі үшін шарттары түсініктірек, тарифтері тәуекел деңгейіне сай келетін бірыңғай режим енгізіледі. Болашақта міндетті сақтандыру шетелдік туристерге арналған медициналық сақтандыруға, агросақтандыруға, мүлікті өрттен сақтандыруға және бизнестің тұтынушылар алдындағы жауапкершілігіне де таралуы мүмкін.
Ерікті сақтандыруда реттеушілер зейнетақы аннуитеттерінің үш түріне басымдық береді: кепілдік берілген, инвестициялық және гибридтік. Осылайша адам тұрақты төлем мен инвестициялық табыстың бірін таңдай алады. Ерікті медициналық сақтандыру МӘМС-ке қосымша болып, медициналық қызметтің қолжетімділігін арттыруы керек.
Бағдарламаның жеке бөлімі сату арналары мен клиенттерді қорғауға арналған. Брокерлер тәуелсіз кеңес беріп, шығынды реттеу ісін сүйемелдейді. Агенттер бірнеше сақтандырушымен қатар жұмыс істеп, міндетті полистерді сата алады, ал оларды оқыту мен жыл сайын қайта аттестаттау талаптары күшейеді. Сақтандыру төлемін алуға көмектесетін делдалдар арнайы тізілімге тіркеліп, комиссиясының мөлшерін ашып көрсетуге міндетті болады. Ұсыныстарды салыстыруға сақтандыру маркетплейстері, сондай-ақ өнім шарттары мен делдал сыйақысын міндетті түрде жариялау көмектеседі.
Ерікті полистерді электрондық түрде рәсімдеп, төлемге өтінішті онлайн қабылдау жоспарланып отыр. Бірыңғай сақтандыру дерекқоры кеңейеді: міндетті сақтандырудың әр шартына нөмір беріледі, бұл сақтандыру алаяқтығымен күресуге көмектесуі тиіс. Тарифтерді есептеу үшін Орталық актуарий институты мен сақтандыру құзыреттері орталығы құрылады.
Шағын және орта бизнес компания жұмысын тоқтатып тастауы мүмкін тәуекелдерден қорғаудың жаңа түрлеріне ие болады. Бағдарлама исламдық сақтандыруды — исламдық «терезелер» мен такафулды дамытуды да көздейді. Шетелдік сақтандыру және қайта сақтандыру ұйымдарының филиалдары үшін лицензия алу мен нарыққа шығу жеңілдетіледі. Мұнда басты өлшем қаржылық орнықтылық, кредиттік рейтинг және реттеушілер арасындағы ақпарат алмасу болады. Қадағалау еуропалық Solvency II стандартының қағидаттарына сүйеніп дамиды.
18 бастаманың 12-сі сақтандыру нарығы туралы жаңа заң жобасына енгізіледі. Құжатты жыл соңына дейін Құрылтайға енгізу жоспарланған.
Бағдарлама Мемлекет басшысының 2026 жылғы 10 ақпанда Үкіметтің кеңейтілген отырысында берген тапсырмасы бойынша әзірленді. Агенттік бағдарлама жобасын нарыққа жазда таныстырған, сол кезде реттеушілер тұрғын үйді міндетті сақтандыруды енгізу жоспары туралы айтқан. Агенттік деректеріне қарағанда, соңғы бес жылда сақтандырушылардың активтері 1,8 трлн теңгеден 3,9 трлн теңгеге дейін өсті. Сақтандыру сыйлықақылары 2,4 есе артып, 815 млрд теңгеден 1,9 трлн теңгеге жетті, ал сақтандыру төлемдері 3,6 есе ұлғайып, 127 млрд теңгеден 461 млрд теңгеге жетті. Дегенмен сала активтері ЖІӨ-нің шамамен 2,7%-ын ғана құрайды, реттеуші мұны өсу әлеуеті зор екенінің белгісі деп санайды.
