Құрылтай 11 қарашада баламалы энергетиканы дамыту жөніндегі түзетулерді бірінші оқылымда мақұлдады. Жаңартылатын энергия көздерін пайдалануды қолдау туралы заңның атауын «Баламалы энергетиканы дамыту туралы» деп өзгертіп, оның аясын сутегіге, атом энергиясына, қалдықтардан алынатын энергия мен лақтырынды жылуға кеңейту ұсынылып отыр. Түзетулерді депутаттарға Энергетика министрі Ерлан Аққанженов таныстырды.
Басты жаңалық – артық электр энергиясын жинап, сұраныс артқанда желіге беретін жинақтау жүйелеріне арналған қағидалар. «Қазіргі уақытта энергия жүйесінің маневрлік қуатқа қажеттілігі шамамен 3 ГВт деп бағаланады», – деді Аққанженов. Оның айтуынша, шамамен 2 ГВт-ты жаңартылатын энергетика жобалары береді, ал қалған 1 ГВт инвесторларға арналған жаңа тетіктер арқылы жабылуы тиіс. «Ол үшін жинақтау жүйелерінің жобаларын іріктеу бойынша бәсекелі аукциондар өткізу ұсынылады», – деп түсіндірді министр.
Аукцион жеңімпаздарына Бірыңғай сатып алушы қуаттың әзірлігі үшін 15 жылға дейінгі шарттар бойынша ақы төлейді. Сонымен қатар жинақтау жүйелерінің операторлары баға айырмасынан да табыс таба алады: сұраныс төмен кезде энергияны сатып алып, сұраныс өскенде сатады. Мемлекет пайдаға кепілдік бермейді және шығынды өтемейді. «Бұл инвесторларға жобаларды іске асырудың болжамды шарттарын қамтамасыз етеді», – дейді Аққанженов.
Жеке түзету энергияны тұтынушыларға тікелей шарттар бойынша сататын жаңартылатын энергия көздері станцияларына қатысты. Мұндай шарт кемінде 36 ай әрекет етсе, станция энергияны Бірыңғай сатып алушыға сатуға көше алады. Сөйтіп сатып алушысы банкрот болып қалса да, станция тұтынушысыз қалмайды. Бұл жағдайда баға алдыңғы үш жылдағы аукциондардың ең төменгі бағасы бойынша есептеледі.
Энергетиктер мен ірі кәсіпорындарға, егер жабдығы мүмкіндік берсе, лақтырынды жылуды, екінші реттік энергия ресурстарын, жылу сорғыларын, биомассаны, биогаз бен сутегіні пайдалануға рұқсат беріледі. Заңға «баламалы энергетика» және «баламалы энергетика объектілері» деген ұғымдар енгізіледі. Құрылтайдың баспасөз қызметі хабарлағандай, атом энергетикасы бұрынғыдай жеке заңмен реттеледі.
Түзетулер Мемлекет басшысы Жолдауының энергия жүйесінің тұрақтылығына қатысты бөлігін орындау үшін әзірленді. Құрылтай заңдарды үш оқылымда қабылдайды, яғни алда тағы екі оқылым бар. Кеше Үкімет отырысында Аққанженов электр станцияларының тозуы 52%-ға дейін төмендегенін айтты. Жаңа өндірістерге де бос қуат жетпейді, сондықтан ірі кәсіпорындарға резервке алынған, бірақ пайдаланылмайтын қуат үшін ақы енгізу ұсынылды.
