Алтын ұзақ уақыт қымбаттап, 2026 жылғы 29 қаңтарда рекорд орнатты — Comex биржасында бір унциясы 5626,8 доллар болды. Бағаны соғыстар мен санкциялар, орталық банктердің сатып алуы және доллардың әлсіреуі көтерді. Бірақ 2026 жылдың көктемінен бастап жағдай керісінше өзгерді: Иран төңірегіндегі соғыс мұнай бағасы мен пайыздық мөлшерлемелерді көтеріп, алтын арзандады. 30 қазанда унция 3931 долларға дейін түсті. Бұл 2025 жылғы қарашадан бері алғаш рет 3950 доллардан төмен деңгей. Ұлттық банктің дерегінше, Қазақстанда 29 қазанда бір грамм алтын 59 468,70 теңге тұрды.
Алтын 2025 жылы және 2026 жылдың басында неге қымбаттады
Алтын пайыз әкелмейді, бірақ оны «басып шығаруға» болмайды, санкциямен бұғаттау да қиын. Сондықтан алаңдаулы кезеңде оны жеке инвесторлар да, мемлекеттер де сатып алады. Қаңтардағы рекордқа бірнеше себеп әкелді:
- Геосаясат. Соғыстар мен санкциялар инвесторларды «тыныш айлақ» іздеуге мәжбүр етті.
- Орталық банктердің сатып алуы. Елдер резервтерінің бір бөлігін доллардан алтынға ауыстырды. 2026 жылғы тамыздың өзінде әлемнің орталық банктері 39 тонна алтын сатып алды.
- Әлсіз доллар және ФРЖ төңірегіндегі дау. Нарық АҚШ Федералдық резервтік жүйесі тәуелсіздігінен айырылып, мөлшерлемені төмен ұстайды деп қауіптенді.
Баға қатарынан алты ай өсті, нарық қызып кетті. Рекордтан кейін бірден, 29–30 қаңтарда, баға шамамен 12%-ға құлап, бір унциясы 5000 доллардан төмендеді.
Соғыс жүріп жатса да, алтын неге арзандап жатыр
Әдетте соғыс алтынды қымбаттатады. Бірақ 2026 жылы басқа тізбек іске қосылды. 28 ақпанда АҚШ пен Израиль Иранға соққы жасай бастады, Иран Ормуз бұғазын жауып тастады, мұнай күрт қымбаттады. Қазанда Brent мұнайының бір баррелі шамамен 110 доллар тұрды, бұл жыл басындағыдан 80%-ға қымбат. Қымбат мұнай инфляцияны үдетеді. Оны тежеу үшін ФРЖ мөлшерлемені көтеруі мүмкін. Сонда доллар мен АҚШ облигациялары пайыз төлемейтін алтыннан тиімдірек болады.
2026 жылғы қазанда АҚШ-тың 10 жылдық облигацияларының кірістілігі соңғы 24 жылдағы ең жоғары деңгейге көтерілді. Қақтығыс басталғалы алтын шамамен 20%-ға арзандады. Қыркүйекте баға 6,6%-ға, қазанда тағы 6%-ға жуық төмендеді.
Соғыс пен алтынның байланысын бұрыннан байқаған. 2014–2015 жылдары, Қырымдағы оқиғалар мен Ресейге қарсы алғашқы санкциялардан кейін, «Радиоточка» сайты Қазақстан, Ресей және басқа да бірқатар елдің неге алтынды белсенді сатып алып жатқанын жазған. Ол кездегі қисын қарапайым еді: алтын резервтерді санкциялардан және валюталардың құнсыздануынан қорғайды. Биылғы жыл қымбат мұнай мен жоғары мөлшерлеме тіпті соғыстың әсерінен басым түсе алатынын көрсетті.
Қазақстанда бір грамм алтын қанша тұрады
Ұлттық банк күн сайын бір грамм алтынның теңгемен құнын жариялайды. 2026 жылы ол былай өзгерді:
| Күні | 1 грамм бағасы, теңге |
|---|---|
| 13 қаңтар | алғаш рет 75 000-нан асты |
| 20 қаңтар | 76 435,14 |
| қаңтардың соңы | 90 000-ға жуық (шыңы) |
| 15 мамыр | 71 481,36 |
| 12 маусым | 63 979,59 |
| 4 қыркүйек | 64 989,43 |
| 29 қазан | 59 468,70 |
Бұл — металдың өз бағасы. Банктердегі құймалар қымбатырақ: сатушылар бағаны өз үстемесін қосып белгілейді. 2026 жылғы 4 қыркүйекте 10 грамдық құйма 662 500–686 298 теңгеге, 100 грамдық құйма 6,6–6,8 млн теңгеге сатылды. Сату мен кері сатып алу бағасының айырмасы әдетте 6–12% болады. Сондықтан құйма тез қайта сату үшін емес, ұзақ мерзімге жинақ ретінде ғана тиімді.
Ұлттық банктің салмағы 5, 10, 20, 50 және 100 грамдық өлшеуіш құймаларын Halyk Bank, Еуразиялық банк, Jysan Bank, ЦентрКредит банкі және айырбастау пункттері сатады және кері сатып алады. Құйманы жүгінген күні сатып алады, бірақ тек қорғаныш қаптамасы бүтін болса ғана. Қаптаманы ашуға болмайды.
Қазақстанның алтын қоры: Ұлттық банкте қанша алтын бар
Ұлттық банк төрағасының орынбасары Әлия Молдабекованың айтуынша, резервте 386 тонна алтын бар. 2026 жылғы қыркүйектің соңында Ұлттық банктің халықаралық резервтері 66,4 млрд доллар болды, оның 51,4 млрд доллары, яғни шамамен 78%-ы — алтын. Ұлттық банктің елде өндірілген алтынды басым тәртіппен сатып алу құқығы бар. Әлемдік алтын кеңесінің дерегінше, Қазақстан мемлекеттер арасында алтынды ең көп сатып алатын төртінші ел. 2026 жылдың басынан бері Ұлттық банк резервін 36 тоннаға жуық толықтырды.
Енді алтын тым көбейіп кетті: Молдабекованың сөзінше, резервтер «бір активтен тұратын портфельге» ұқсай бастады. Қазанда Ұлттық банк 2026 жылдың соңына дейін алтынның үлесін 78%-дан 75%-ға дейін азайтатынын хабарлады. Азайтудың жартысы опциондар арқылы, жартысы металды сату арқылы жүзеге асады. Егер унция 4000 доллардан төмен түссе, қайта бағалау есебінен үлес мақсатты деңгейге өздігінен түсуі мүмкін.
Бір грамның жаңа бағасын Ұлттық банктің сайтынан тексеруге болады — ол әр жұмыс күні жаңартылады.
