Қазақстандағы сақтандыру компаниялары электрондық пошта, әлеуметтік желі және ойын аккаунттарын сақтандыруды қарастырып жатыр. «Радиоточканың» анықтауынша, мұндай полистерді алдымен заңды тұлғаларға ұсынуы мүмкін.
Бұл идеяны медиа және коммуникация жөніндегі тәуелсіз сарапшы Марат Раимханов айтты. Ол бұрын «Заң» медиакорпорациясын басқарған, Президенттің баспасөз қызметінде, «Қазақстан» РТРК» АҚ директорының орынбасары қызметінде істеген, қазір Мэриленд университетінде Фулбрайт бағдарламасы бойынша білім алып жүр. Оған қырғыз вайнері Эльдана Сатыбалдиеваның оқиғасы себеп болды: оның Instagram парақшасы бұзылып, үш жыл бойы түсірілген жүздеген видео бір кеште жойылып кетті. Сол кезде блогердің 530 мыңнан астам оқырманы болған.
«Пәтер жөндеуін сақтандыруға болатын болса, әлеуметтік желі сияқты өміріміздің маңызды бөлігін неге сақтандырмасқа», – деді Раимханов. Оның айтуынша, Қылмыстық кодекстің 205-бабы мұндай әрекет үшін 75 тәулікке дейін қамауды, ауыр зардап болса, екі жылға дейін бас бостандығынан айыруды көздейді.
Сақтандырушылар идеяны жоққа шығармады, бірақ нарық оған әлі дайын емес екенін айтады. «Коммеск-Өмір» СК басқарма төрағасы Олег Ханин Қазақстанда әлеуметтік желілерді сақтандыруға сұраныс жоқтың қасы екенін атап өтті. «Әдетте киберсақтандыру өнімі нақты клиенттің сұранысы бойынша әзірленеді», – деді ол. «Еуразия» СК атқарушы директоры Шакир Иминов компания әлеуметтік желі пайдаланушыларына арналған сақтандыру түрін әзірлеуді жоспарлап отырғанын айтты, бірақ мерзімін атамады. Есімін атамауды өтінген сақтандыру нарығының тағы бір топ-менеджері «киберсақтандырудың пайда болып, дамуы – уақыт еншісіндегі мәселе» деп санайды.
Блогерлер бұл идеяға әртүрлі қарады. «Бухта Нагаева» блогының авторы Константин Нагаев бір рет поштасы бұғатталғанын айтты. Ол құпиясөздерін арнайы бағдарламада сақтайды, ал сақтандыру оны қызықтырмайды: жеке өмірге қол сұққаны үшін ұрлықпен тең қылмыстық жауапкершілік енгізуді ұсынады. Жанна Ильичева mail.ru-дан gmail.com-ға көшіп, аккаунтын телефонға байлаған, бірақ сақтандыруға жылына 100 долларға дейін төлеуге дайын.
Желіде Команданте Па деген атпен танымал бұрынғы заңгер Максим Гринкевич 2015 жылғы шілдеде Facebook аккаунтынан біржола айырылған. Ол сақтандыру үшін жылына 5–10 мың теңге төлеуге әзір. Instagram-да @supermom_kz аккаунтын жүргізетін Екатерина Бакуева парақшасы 19 қаңтарда бұғатталып, 23 қаңтарда ғана қайтарылғанын айтты. «Мені спам таратты деп айыптады!» – деді ол. Бұғаттаудың нақты себебін оған ешкім түсіндірмеген.
Филолог Павел Банников пайдаланушылардың 90 пайызға жуығы әлеуметтік желілердің пайдаланушы келісімін оқымай-ақ қабылдайтынына назар аударды. Мысал ретінде ол Match.com компаниясының Netlog желісін пайдаланушыларымен бірге сатып алғанын және бес-алты жыл бұрын өшірген Nur.kz-тағы профилінің әлі де желіде тұрғанын келтірді.
Эльдана Сатыбалдиеваның оқиғасы мұнымен бітпеді: 18 қаңтар күні кешке оның аккаунты қайта бұзылып, 25 қаңтарға қарай оқырмандарының саны 492 мыңға дейін азайды. Блогер «Радиоточканың» сұрақтарына жауап бермеді.
«Радиоточка» материалдары бойынша.
