Мазмұнға өту
2026 жылғы 22 қараша, жексенбі

Өзбекстан жаңа әліпбиге көшу жоспарын талқылауға шығарды

Бұрын берілген төлқұжаттар мен ID-карталар күшінде қалады, ал құжаттардың ескі бланкілерін 2028 жылғы 1 қаңтарға дейін пайдалануға болады.

Эмблема Министерства юстиции Узбекистана на стене здания
Фото: Министерство юстиции Узбекистана

Өзбекстан Әділет министрлігі 21 қарашада Министрлер кабинетінің жаңартылған өзбек әліпбиіне көшу туралы қаулысының жобасын қоғамдық талқылауға шығарды. Құжатта төлқұжаттардағы, мектеп оқулықтарындағы, БАҚ-тағы, тауар қаптамаларындағы және цифрлық сервистердегі әріптер қашан және қалай ауысатыны жазылған. Ұсыныстар 6 желтоқсанға дейін қабылданады.

Заңның өзіне Шавкат Мирзиёев 21 қазанда қол қойған, ол 2027 жылғы 22 сәуірде күшіне енеді. Төрт әріп өзгереді: O‘ орнына Ö, G‘ орнына Ğ, Sh орнына Ş, Ch орнына Ç жазылады. Әліпбиде 28 әріп пен апостроф болады.

Осы күннен бастап ID-карталар, шетелдік төлқұжаттар, жүргізуші куәліктері, көліктің техникалық төлқұжаттары мен кадастрлық құжаттар жаңа әліпбимен ресімделеді, бірақ ескі бланкілерді 2028 жылғы 1 қаңтарға дейін пайдалануға рұқсат етіледі. Бұрын берілген құжаттар күшінде қалады. Мемлекеттік органдар аты-жөні әртүрлі жазылғаны үшін ғана адамға қызмет көрсетуден немесе құжат қабылдаудан бас тарта алмайды. Ақша мен бағалы қағаздар қайта шығарылмайды, ал төлқұжаттардағы есімдердің транслитерациясы ICAO стандартына сәйкестендіріледі.

Бизнеске бір жылдық өтпелі кезең беріледі: 2027 жылғы 22 сәуірден 2028 жылғы 22 сәуірге дейін қаптамаға ескі жазуды да, жаңасын да қолдануға болады. Одан кейін жаңа заттаңбаларға тек жаңартылған әліпбимен тапсырыс беріледі, ескі қаптама қорын 2029 жылғы 22 сәуірге дейін пайдалануға болады, ал бұрын таңбаланған тауарлар жарамдылық мерзімі біткенге дейін сатыла береді. Банк қосымшалары, банкоматтар, төлем терминалдары, салық және кеден жүйелері де жаңа әріптерге көшіріледі.

1–11-сыныптарға арналған оқулықтар 2027–2031 жылдары жаңартылады, бірінші сынып оқушылары жаңа оқулықтарды 2027/2028 оқу жылында-ақ алады. 5–11-сынып оқушыларының емлесі 2028 жылғы 1 тамызға дейін, оның ішінде бітіру және түсу емтихандарында, жеңілдетілген тәртіппен бағаланады. Заң күшіне енген соң БАҚ өзбек тілінде тек жаңа әріптермен жазуға тиіс: жоба жеке басылымдарға ерекшелік қарастырмайды, бірақ жаза да белгілемейді.

Цифрлық технологиялар министрлігіне Android, iOS, macOS және Windows үшін бірыңғай пернетақта стандартын жасау тапсырылады. 2026–2027 жылдары билік OpenAI, Google, Anthropic, xAI, DeepSeek және Meta компанияларына жасанды интеллект сервистерін жаңа әліпбиге бейімдеуді сұрап хат жолдайды. Домендерді, электрондық поштаны, логиндер мен шот нөмірлерін өзгертудің қажеті жоқ.

Өзбекстан латын әліпбиіне 1993 жылы көшті, ал 1995 жылы әліпби едәуір өзгертілді — қазіргі апострофты тіркестер сол кезде пайда болды. Қазақстанда қазақ тілін латын әліпбиіне көшіру 2017 жылы басталды, бірақ қазан айындағы дерек бойынша түпкілікті әліпби мен мерзімдер әлі бекітілмеген.

БөлісуTelegramWhatsAppVKFacebookX

Сондай-ақ оқыңыз