Зейнолла Кәкімжанов — Қазақстанның бұрынғы мемлекеттік кірістер министрі (1999–2002) және қаржы министрі (2002–2003). Ол 1959 жылғы 15 тамызда Семей облысының Шар қаласында туған. Мемлекеттік қызметтен кеткен соң бизнеспен айналысады. Оның ең белгілі жобасы — Алматы облысындағы Arba Wine шарап зауыты. Жол құрылысы компаниясы «К-Дорстрой» төңірегіндегі сот дауларында да оның есімі жиі аталады.
Зейнолла Кәкімжановтың өмірбаяны: қайда оқыды, қандай қызмет атқарды
Кәкімжанов 1985 жылы М. В. Ломоносов атындағы ММУ-дың экономика факультетін «экономист-кибернетик» мамандығы бойынша бітірген. 1991 жылы КСРО Ғылым академиясының Экономика және болжау институтының аспирантурасын тәмамдаған. Еңбек жолын 1976 жылы Семейде станокшы болып бастаған.
1990 жылдардың басында ол елдегі алғашқы биржаларда жұмыс істеп, кейін ірі банкті басқарды. Төменде «Параграф» жүйесіндегі жеке анықтама бойынша негізгі қызметтері берілген.
| Жылдар | Қызметі |
|---|---|
| 1985–1987 | ҚазКСР Мемлекеттік жоспарлау комитеті жанындағы ғылыми-зерттеу институтының экономисі, ғылыми қызметкері |
| 1992–1993 | «Қазақстан» республикалық құрылыс биржасының вице-президенті |
| 1993–1994 | Қазақстан банкаралық валюта биржасының бас директоры |
| 1994–1997 | Қазақстан Халық жинақ банкі басқармасының төрағасы |
| 1997–1998 | ҚР Президентінің көмекшісі |
| 1999–2002 | мемлекеттік кірістер министрі |
| 2002–2003 | қаржы министрі |
| 2003–2008 | «Қазақстанның инвестициялық қоры» АҚ басқармасының төрағасы |
| 2008 жылдан | Altay Asset Management басшысы, аграрлық жобалар |
Ол жылдары Мемлекеттік кірістер министрлігі салық жинап, кеденге де жауап берді. Кәкімжанов министрлікті 1999 жылғы қаңтардан 2002 жылғы тамызға дейін басқарды, кейін бір жылға жуық қаржы министрі болды. Сондай-ақ ол — Шаңғы спорты федерациясының құрметті президенті. Үйленген, төрт баласы бар.
Кәкімжановтың активтері: Arba Wine және агробизнес
«Кәкімжанов неге иелік етеді» деген сұрақты журналистер ол мемлекеттік секторды тастап кеткен 2010 жылдары-ақ қойған. Өзі сұхбатында мемлекеттік қызметтен өз еркімен кетіп, ауыл шаруашылығымен айналыса бастағанын айтқан. Сол сұхбатта ол сүт фермасын, бау-бақшаны, көшеттік пен омартаны, көкөніс өсіруді атап өткен.
Басты жобасы — Arba Wine шарап зауыты. Оның жүзімдіктері Түрген маңындағы Асы өзенінің аңғарында, Қара-Кемер шатқалында орналасқан. 2016 жылы жүзімдік аумағы 42 гектар болған. Команда кеңес заманынан қалған ескі жүзімдіктерді қалпына келтірді. 2023 жылы Arba Wine мен Кәкімжановтың өзі британдық The Drinks Business журналының The Master Winemaker TOP 100 рейтингіне енді.
Кәкімжанов және «К-Дорстрой»: даудың мәні неде
«К-Дорстрой» АҚ — БАҚ Кәкімжановпен байланыстырып жүрген жол құрылысы компаниясы. Ratel.kz мәліметінше, компанияны ұзақ уақыт бұрынғы министрдің өзі және ұлы Ілхалид басқарған. Сотта Кәкімжанов тарапы оның «К-Дорстройға» қатысы жоқ екенін мәлімдеген.
Басты дау неміс компаниясы GP Günter Papenburg AG-мен болды. Ол «К-Дорстройға» қаржы салған, кейін акцияларды сатып алу мәмілесі жарамсыз деп танылды. Соттар бойынша белгілі жайттар:
- 2020 жыл. Papenburg Кәкімжановтың өзіне қарсы талап арыз берді. Forbes Kazakhstan мәліметінше, 2017 жылғы шарт бойынша ол неміс компаниясының үлесін 10 млн еуроға сатып алуға міндеттенген.
- 2022 жылғы 8 қараша. Жоғарғы сот екі сатының шешімін жойып, «К-Дорстройдан» Papenburg пайдасына 3,5 млрд теңге тұрақсыздық айыбын өндірді. Айып инвестордың ақшасын 2008–2021 жылдары пайдаланғаны үшін салынды.
- 2023 жыл. Астана соты «К-Дорстройды» мемлекеттік сатып алудың жосықсыз қатысушысы деп таныған шешімді күшінде қалдырды. Компания әскери ведомствоға 1 млрд теңгеден астам аванс қайтаруға тиіс. 2023 жылғы дерек бойынша компанияның шоттары мен мүлкіне тыйым салынған.
- 2023 жылғы шілде. Жеке сот орындаушысы Papenburg алдындағы қарызды өндіруді «К-Дорстройдың» бірінші басшысы Валерий Лазаревке аударды. Сот орындаушысының бұл әрекеті әкімшілік сотта дауланды.
Бұл шешімдердің бәрі қылмыстық істерге емес, компанияларға қатысты. Кәкімжанов сұхбатында өзіне қарсы қылмыстық істер қозғалғанын айтқан, бірақ оларды кім және қандай баптар бойынша қозғағанын нақтыламаған. Ашық дереккөздерде оған қатысты үкім туралы мәлімет жоқ.
Кәкімжановтар әулетімен қандай компаниялар байланысты
Ratel.kz басылымының adata.kz базасына сілтеме жасаған мәліметі бойынша (2023 жылғы сәуір):
- «АС» ЖШС — «К-Дорстройдың» басты акционері (77,39%); 2010 жылға дейін оның жалғыз құрылтайшысы бұрынғы министрдің жиені Темірболат Сұлтансихов болған;
- «KIN-Securities» ЖШС — 2015 жылғы қаңтарға дейін құрылтайшысы Кәкімжановтың өзі болған;
- «Автодорсервис» фирмасы» ЖШС — жалғыз құрылтайшысы Ілхалид Кәкімжанов;
- «Arba Wine» ЖШС — Кәкімжанов басқаратын шарап зауыты.
Құрылтайшылар құрамы өзгеріп отырады. Кез келген ЖШС туралы өзекті мәліметті компанияның БСН-і бойынша egov.kz порталынан немесе Ұлттық статистика бюросының stat.gov.kz анықтамалығынан тегін тексеруге болады.
